Wat is het en waar is het goed voor?

Ingrediënten

AHA

AHA (alfahydroxyzuur) is de gemeenschappelijke naam voor wateroplosbare zuren die dode cellen op het huidoppervlak helpen loslaten; glycolzuur is het kleinste lid van deze familie. Het kan helpen bij ruwheid, doffe huid en lichte verschillen in huidtint. Voor gebruik thuis gelden een concentratie van 10% of lager en een pH van 3,5 of hoger, en zonbescherming hoort daarbij.

Ingrediënten

Allantoïne

Allantoïne (INCI: Allantoin) is een klein molecuul dat bij de meeste zoogdieren het eindproduct is van de afbraak van purines; het komt van nature voor in de wortel van de smeerwortel (Symphytum officinale), maar de allantoïne in cosmetica is synthetisch. Het wordt veel gebruikt in kalmerende en huidbeschermende producten, wordt goed verdragen, maar het bewijs is zwakker dan vaak wordt gedacht: in de grootste klinische studie presteerde het niet beter dan de crème zonder allantoïne.

Ingrediënten

Aloë vera

Aloë vera is een vlezige bladplant, Aloe barbadensis Miller. Het blad bestaat uit drie delen: een buitenschil, gele latex en een binnengel. De gel bestaat voor ongeveer 99,5% uit water; de rest bevat polysachariden zoals asemannan. In cosmetica staat het op het etiket als Aloe Barbadensis en werkt het als vochtbinder.

Ingrediënten

Arbutine

Arbutine is een pigmentverzorgingsstof die ontstaat wanneer hydrochinon aan een glucosemolecuul wordt gebonden; het wordt gebruikt om de aanmaak van melanine te vertragen. De bètavorm komt voor in planten zoals berenvruchten en peer; de alfavorm wordt met enzymen geproduceerd. In de EU is alfa-arbutine in gezichtscrème beperkt tot 2%, bèta-arbutine tot 7%, en mag het product niet meer hydrochinon bevatten dan het onvermijdelijke spoor.

Ingrediënten

Arganolie

Arganolie is een plantaardige olie uit de pit van de Argania spinosa-boom, die alleen in Marokko voorkomt. Het bevat vooral oliezuur en linolzuur, daarnaast gamma-tocoferol en zeldzame plantensterolen. Er zijn kleine studies over vochtigheid en elasticiteit van de huid. Vanwege meldingen van allergieën is het verstandig eerst een proef te doen.

Ingrediënten

Avocado-olie

Avocado-olie is een olie met vooral oliezuur, verkregen uit het vruchtvlees van de avocado en niet uit de pit. Het bevat ook palmitinezuur en plantensterolen. Gegevens over collageen en wondgenezing komen grotendeels uit onderzoek bij ratten. Er is weinig onderzoek bij mensen met alleen deze olie, en er zijn geen gecontroleerde gegevens voor haar bekend.

Ingrediënten

Azelaïnezuur

Azelaïnezuur is een dicarbonzuur met een andere structuur dan AHA's en BHA's. Omdat het tegelijk op bacteriën, ontsteking en pigment kan werken, wordt het gebruikt bij acne, roodheid door rosacea en donkere vlekken. Het sterkste bewijs komt van geregistreerde geneesmiddelen met 15% gel en 20% crème; 10% of lager in cosmetica kan daar niet zomaar aan worden gelijkgesteld. Resultaten duren weken; de diagnose en het plan bepaalt de arts.

Ingrediënten

Bakuchiol

Bakuchiol is een stof die uit de plant Psoralea corylifolia wordt gewonnen; het lijkt structureel niet op retinol en wordt vaak als retinolalternatief gepromoot. In een vergelijking met 44 personen gedurende 12 weken daalden rimpels en vlekken in beide groepen; droogte en schilfering kwamen bij bakuchiol minder vaak voor. Dat betekent echter geen gelijkwaardigheid. Omdat de veiligheid bij zwangerschap niet is aangetoond, moet die beslissing bij de arts liggen.

Ingrediënten

Benzoylperoxide

Benzoylperoxide is een stof die acnebacteriën vermindert, verstoppingen losmaakt en in veel landen als geneesmiddel wordt ingedeeld. In studies bleek een 2,5%-gel bij ontstoken acne even effectief als 5% en 10%; hogere concentraties veroorzaakten vooral meer irritatie. Het kan stof en haar bleken; bij pijnlijke, diepe of littekens achterlatende acne moet je naar de arts.

Ingrediënten

Bèta-glucaan

Bèta-glucaan is een polysacharide dat water vasthoudt en voorkomt in haver, gerst, gist en paddenstoelen. In huidverzorging wordt het gebruikt om een film op het oppervlak te vormen die waterverlies vermindert, en om rode huid te kalmeren. In kleine studies verbeterden vocht- en barrièremetingen; een directe studie bij mensen die het superieur aan hyaluronzuur aantoont, is niet bekend.

Ingrediënten

Biotine

Biotine, ook bekend als vitamine B7, is een in water oplosbare vitamine; het is het hulpmolecuul van vijf enzymen die vet-, glucose- en aminozuurstofwisseling uitvoeren. In cosmetica wordt het in zeer lage gehalten als haar- en huidverzorgingsstof gebruikt. Er is geen sterk onderzoek dat aantoont dat aangebracht biotine haar laat groeien of uitval vermindert.

Ingrediënten

Bisabolol

Bisabolol is een sesquiterpeenalcohol die voorkomt in de etherische olie van Duitse kamille en de candeiaboom, en in cosmetica als kalmerend middel wordt gebruikt. In cel- en dierproeven vermindert het ontstekingsmarkers; gegevens over het effect alleen bij mensen zijn beperkt, en de meeste studies zijn met combinatieformules uitgevoerd. Af en toe is allergie gemeld.

Ingrediënten

Tarweeiwit

Tarweeiwit is het afgebroken eiwit uit tarwe; op het etiket staat het als Hydrolyzed Wheat Protein. In het haar hecht het aan de haarvezel, kleine peptiden kunnen de haarvezel binnendringen en het vochtverlies vertragen, maar het herstelt het haar niet. Mensen met een tarweallergie moeten voorzichtig zijn: in Japan leidde een gezichtszeep met zo'n eiwit tot duizenden allergische gevallen.

Ingrediënten

Vitamine C

Vitamine C (L-ascorbinezuur) is een in water oplosbare antioxidant en is nodig voor de collageenvormende enzymen van de huid. Het neutraliseert vrije radicalen en kan de aanmaak van melanine vertragen. De meest onderzochte vorm wordt makkelijk afgebroken door lucht, licht en warmte; de derivaten zijn stabieler, maar de menselijke gegevens zijn zwakker.

Ingrediënten

Hamamelis (witch hazel)

Hamamelis (witch hazel) is een ingrediënt dat wordt bereid uit de schors, bladeren of twijgen van de Noord-Amerikaanse plant Hamamelis virginiana. Schors en blad bevatten tannine; de in de winkel verkochte watery destillaten zijn vaak op alcoholbasis. Er zijn kleine studies over lichte roodheid, maar sterk menselijk bewijs voor acne is niet bekend.

Ingrediënten

Centella asiatica

Centella asiatica, ook bekend als gotu kola of cica, is een plant die wordt gebruikt bij kalmerende verzorging; de werking wordt waarschijnlijk toegeschreven aan saponinen zoals madecassoside en asiaticoside. Het kan helpen bij het verminderen van het uiterlijk van roodheid en het ondersteunen van vocht bij droge huid, maar de duidelijkste gegevens komen uit studies na wonden en laserbehandelingen. Dat het een plant is, betekent niet dat het geen allergie kan veroorzaken.

Huid

Huidbarrière

De huidbarrière is de buitenste laag van de huid, het stratum corneum: die houdt het water binnen en irriterende stoffen buiten. Cellen werken als stenen, en ceramiden, cholesterol en vetzuren werken als mortel. Bij verzwakking kan zelfs een eenvoudige vochtinbrengende crème branden, en kan de huid droog worden en schilferen. Om te herstellen stop je met actieve producten en blijf je bij een zachte reiniger, een vochtinbrengende crème en zonnecrème; dit proces kan weken tot maanden duren.

Ingrediënten

Theeboomolie

Theeboomolie is een vluchtige olie die wordt gedestilleerd uit de bladeren van Melaleuca alternifolia, met als hoofdbestanddeel terpinen-4-ol. In het laboratorium werkt het tegen micro-organismen; de gegevens bij mensen over roos en acne berusten op kleine onderzoeken. Na blootstelling aan lucht neemt het allergene vermogen toe, en in de EU worden voor dit type product lage concentraties aanbevolen.

Huid

Dubbele reiniging

Dubbele reiniging is een tweestaps gezichtsreiniging waarbij oplosbare resten in olie worden verwijderd met een oliehoudend product, en de rest met een waterbasis reiniger. Het voordeel komt vooral tot uiting op avonden met waterproof make-up of zonnebrand; op een gewone dag is één zachte reiniging voldoende. Bij droge, gevoelige of acnegevoelige huid kan een extra stap droogheid, irritatie of acne veroorzaken.

Ingrediënten

Zink

Zink is in de huidverzorging geen enkel ingrediënt, maar de naam van verbindingen die hetzelfde metaal bevatten en verschillende taken hebben: zinkoxide is een minerale filter tegen UVA en UVB, en zink-PCA en vergelijkbare zouten komen voor in producten voor vettige huid en acne. Het sterkste bewijs is er voor zonbescherming; de gegevens over talg en acne zijn zwak of gemengd. Zinkpyrithion in roos-shampoos is in de Europese Unie verboden in cosmetica.

Haar

Niet-afgespoelde haarverzorging

Niet-afgespoelde haarverzorging (leave-in) omvat crème-, spray- of lotionproducten die na het wassen in het haar worden gebracht en tot de volgende wasbeurt blijven zitten. Ze worden bereid in verhoudingen die geschikt zijn om in het haar te blijven en moeten het kammen gedurende de dag verminderen. Ze kunnen helpen bij droog, dik, lang of krullend haar; bij fijn en snel vet wordend haar kunnen ze zwaar aanvoelen.

Ingrediënten

Vitamine E (tocoferol)

Vitamine E (tocoferol) is een familie van in vet oplosbare antioxidanten; het helpt de vetachtige membranen van de huid te beschermen tegen schade door UV en zuurstof. Wanneer het is geoxideerd, kan vitamine C het herstellen. In cosmetica wordt het gebruikt om zowel de formule als de huid te beschermen. Hoewel zeldzaam, kan het contactallergie veroorzaken.

Ingrediënten

Ectoïne

Ectoïne is een klein molecuul dat bacteriën in extreme omgevingen, zoals zoutmeren, aanmaken om zichzelf te beschermen. Het gaat een sterke wisselwerking aan met water en wordt in cosmetica gebruikt voor vocht en steun aan de barrière. De meeste gegevens komen uit crèmes met 5,5-7% bij atopische dermatitis; de verwachting van een gewone crème moet bescheidener zijn.

Ingrediënten

Ferulinezuur

Ferulinezuur is een fenolisch antioxidant dat van nature in planten voorkomt. Het wordt het vaakst in serums gezien, samen met vitamine C en E, omdat het in dit mengsel de afbraak van de vitamines vertraagt en de bescherming tegen UV verhoogt. Het vervangt geen zonnecrème; het effect op zichzelf is veel minder onderzocht.

Haar

Föhnwater

Föhnwater is een niet-afgespoelde, waterbasis verzorgingsspray die vóór het föhnen op vochtig of droog haar wordt gespoten. Het bevat meestal kationische polymeren, vochtbinders en een kleine hoeveelheid olie of silicone; het doel is verstrengeling verminderen en het föhnen makkelijker maken. Niet elk föhnwater is een warmtebeschermer, en het is ook geen vormende haarspray.

Ingrediënten

Glycerine

Glycerine (INCI: Glycerin) is een vochtbinder die met zijn drie hydroxylgroepen water aan zich bindt, en het komt ook van nature in de huid zelf voor. Het verhoogt het waterbindend vermogen van de bovenste huidlaag, ondersteunt de barrière en wordt zeer goed verdragen. Omdat het bij een hoog gehalte een kleverig gevoel geeft, wordt het in formules meestal samen met andere ingrediënten gebruikt.

Ingrediënten

Rozenwater

Rozenwater is een hydrolaat dat ontstaat bij het destilleren van de bloemen van Rosa damascena voor de productie van rozenolie en de in water oplosbare geurstoffen bevat. De belangrijkste vluchtige component is 2-fenylethylalcohol. Het is een aangename geurige en licht tonerende toepassing; voor effecten op hydratatie, pigmentvlekken of rimpels is er vrijwel geen gecontroleerd onderzoek bij mensen.

Ingrediënten

Kokosolie

Kokosolie is een plantaardige olie met een zeer hoog gehalte aan verzadigde vetten; ongeveer de helft van de vetzuren is laurinezuur. Op droge huid is het als vochtinbrengend middel onderzocht, en het dringt in de haarschacht door en vermindert in het laboratorium het eiwitverlies. Het is niet voor iedereen schadelijk, maar bij vette en acnegevoelige huid is voorzichtigheid geboden vanwege het poriërisico.

Ingrediënten

Ricinusolie

Ricinusolie is een dikke olie uit de zaden van Ricinus communis, waarin ongeveer 90% van de vetzuren ricinolzuur is. In cosmetica wordt het als verzachtend en glanzend middel gebruikt. Er is geen gecontroleerd onderzoek bij mensen bekend dat laat zien dat het wimpers of wenkbrauwen langer maakt; de claim over haargroei berust op laboratoriumdata.

Ingrediënten

Hyaluronzuur

Hyaluronzuur is een watertrekkend molecuul dat van nature in het lichaam voorkomt en in cosmetica meestal als natriumhyaluronaat wordt gebruikt. Het maakt de huid vochtiger en zachter zonder er olie aan toe te voegen; daarom wordt het op licht vochtige huid aangebracht en daarna met een crème afgedekt. Het effect houdt aan zolang je het gebruikt; het wordt niet verwacht dat het pigmentvlekken, acne of diepe rimpels oplost.

Haar

Warmtebeschermer

Warmtebeschermer is een niet-afgespoeld product dat vóór de föhn, stijltang of krultang op het haar wordt aangebracht om de schade van de warmte te verminderen. Het bevat meestal film vormende polymeren en siliconen. In laboratoriumexperimenten verminderden sommige polymeren de breuk, maar onafhankelijke gegevens over het gebruik in de praktijk zijn schaars, en het product heft de schade van warmte niet op.

Ingrediënten

Zijdeproteïne

Zijdeproteïne is de naam in cosmetica voor sericine en fibroïne die uit het cocon van de zijderups wordt verkregen; op het etiket staat het meestal als Hydrolyzed Silk. De in water oplosbare kleine delen geven glijdbaarheid en een zacht gevoel aan het haar en de huid. Er is geen sterk onderzoek dat aantoont dat het haar herstelt; het bewijs berust op een klein aantal experimenten en op informatie over vergelijkbare eiwitten.

Ingrediënten

Jojobaolie

Jojobaolie wordt verkregen uit de zaden van de plant Simmondsia chinensis en is eigenlijk geen triglyceride; ongeveer 98% is een vloeibare was met een waswachtige structuur. Die structuur maakt het bestand tegen oxidatie. Het lijkt slechts gedeeltelijk op talg; dat het de talgproductie in evenwicht brengt, is niet aangetoond. Menselijke gegevens over huid en haar zijn beperkt.

Ingrediënten

Cafeïne

Cafeïne (INCI: Caffeine) is een klein, in water oplosbaar methylxantine-molecuul; het kan in de huid en de haarwortels doordringen en remt in de cel het enzym fosfodiësterase. Het wordt gebruikt in producten voor de oogomtrek, cellulitis en de hoofdhuid. Bij alle drie de claims komen de gegevens uit kleine, korte studies, meestal met combinatieformules.

Ingrediënten

Keratine

Keratine is het belangrijkste structurele eiwit van het haar, de buitenste laag van de huid en de nagels; de duurzaamheid en elasticiteit van de haarschacht hangen er grotendeels van af. In verzorgingsproducten wordt gehydrolyseerd keratine gebruikt, de in stukjes gebroken vorm. Het hecht zich aan de buitenkant van de haarschacht, maar kan de verloren structuur niet opnieuw opbouwen, en het effect neemt af bij het wassen. De keratinebehandeling voor glad haar in de salon is een aparte chemische behandeling.

Ingrediënten

Coënzym Q10

Coënzym Q10 (ubiquinon) is een in vet oplosbaar molecuul dat het lichaam zelf maakt; het speelt een rol in de energieproductie van cellen en in de antioxidantverdediging. Het gehalte in de huid daalt met de leeftijd, maar de gemeten daling is kleiner dan in de marketing. Via een crème kan het de epidermis bereiken; de rimpelgegevens zijn klein en grotendeels afkomstig van de fabrikant.

Ingrediënten

Kojinezuur

Kojinezuur is een pigmentverzorgingsstof: een metaboliet van schimmels zoals Aspergillus en Penicillium, die het tyrosinase-enzym remt dat bij de aanmaak van melanine betrokken is. In de EU mag het alleen in gezichts- en handproducten, meestal tot 1%. Allergie is zelden gemeld, en de schildklierbevindingen in dierproeven waren doorslaggevend in de discussie over deze grens.

Ingrediënten

Collageen

Collageen is een familie van structurele eiwitten die de middelste laag van de huid stevigheid geeft; bij volwassen huid vormt type I het grootste deel. De aanmaak vertraagt na de twintig en zonlicht versnelt de afbraak. Het haar zelf bestaat uit keratine. Gehydrolyseerd collageen in cosmetica vervangt het collageen van de huid niet, maar werkt als vochtbinder.

Ingrediënten

Colloïdale haver

Colloïdale haver is een poeder dat ontstaat door een haverkorrel heel fijn te malen en te bewerken; het verspreidt zich in water. Zetmeel en bètaglucaan leggen zich over de huid, avenanthramiden werken in het laboratorium kalmerend. Bij droge en jeukende huid zijn er gecontroleerde studies, maar de meeste zijn kort, en een belangrijk deel is door de sector gefinancierd. Ook haver-gevoeligheid mag niet worden genegeerd.

Haar

Droogshampoo

Droogshampoo is een poeder of spray die zonder water het overtollige vet aan de wortels absorbeert. Het bevat zetmeel, klei of alcohol; het laat het haar schoner en voller lijken, maar verwijdert zweet, dode huid en productresten niet. Na één of twee gebruiken moet je het haar met water en shampoo wassen; bij jeuk of branderig gevoel stop je met het gebruik.

Ingrediënten

Rozenbottelolie

Rozenbottelolie wordt gewonnen uit de zaden of vruchten van Rosa-soorten; het is rijk aan linolzuur en alfa-linoleenzuur en gevoelig voor snel bederf. In wondmodellen zijn er hoopgevende dierdata, maar er is geen bekende gecontroleerde menselijke studie die aantoont dat het rimpels vermindert zoals een retinoïde.

Ingrediënten

Melkzuur

Melkzuur is een AHA uit de AHA-familie, dat het loslaten van dode cellen vergemakkelijkt en ook tot de natuurlijke vochtbindende stoffen van de huid behoort. Bij een laag gehalte wordt het gebruikt voor het verbeteren van ruwheid en droogheid; naarmate het gehalte stijgt, wordt het effect dieper. Omdat het een AHA is, vraagt het om zonbescherming en kan het prikken op gevoelige huid.

Ingrediënten

Lavendelolie

Lavendelolie is een vluchtige olie die meestal wordt gedestilleerd uit de bloemen van Lavandula angustifolia, met linalool en linalylacetaat als hoofdbestanddelen. Kleine onderzoeken laten zien dat de geur angst vermindert, maar die resultaten kunnen niet naar huidverzorging worden overgebracht. Bederft het in lucht, dan neemt het allergene vermogen toe; onverdund mag het niet op de huid worden aangebracht.

Ingrediënten

Amandelzuur

Amandelzuur is een AHA uit de familie, een molecuul dat ongeveer twee keer zo groot is als glycolzuur. Het wordt vaak gezegd dat het milder is en minder risico heeft bij donkere huidtinten; die opvatting berust echter vooral op de molecuulgrootte en klinische peelingstudies. Sterke gegevens die het naast glycolzuur in huisproducten meten, zijn er weinig.

Huid

Melasma

Melasma is een chronische pigmentstoornis, vooral geactiveerd door zon en hormonen, die meestal symmetrische donkere vlekken aan beide kanten van het gezicht achterlaat. Het is geen kanker, maar het is moeilijk te verhelpen en kan terugkomen. Andere vlekken en sommige huidkankers kunnen erop lijken, daarom moet de diagnose door de dermatoloog worden gesteld. Verzorgingsproducten behandelen het niet; de echte ondersteuning is strikte zonbescherming.

Ingrediënten

Menthol

Menthol is een verbinding die in muntsoorten voorkomt of synthetisch wordt geproduceerd; het koelt de huid niet echt af, maar stimuleert de koude receptor TRPM8 in zenuwuiteinden, waardoor een koelgevoel ontstaat. Lage concentraties veroorzaken bij de meeste mensen geen problemen, maar kunnen gevoelige huid irriteren, en in pijnproducten met hoge concentratie zijn zelden brandwonden gemeld.

Huid

Milia

Milia zijn kleine witte cysten zonder acne, ontstaan doordat dode huidcellen onder het oppervlak opgesloten raken; ze zijn onschadelijk. Omdat de top door de huid is bedekt, helpt knijpen niet; het kan littekens en infectie veroorzaken. Bij volwassenen verdwijnen ze vaak vanzelf binnen weken of maanden. Blijven ze hardnekkig, dan kan de dermatoloog ze met een steriel instrument verwijderen. Een bultje dat groeit of bloedt, vraagt om onderzoek.

Ingrediënten

Niacinamide

Niacinamide, ook bekend als nicotinamide, is een vorm van vitamine B3 en kan helpen bij het verminderen van donkere pigmentvlekken, fijne lijntjes en het uiterlijk van de huidtextuur. De meeste gegevens komen uit kleine en korte studies met concentraties van 2-5%; bij pigmentvlekken liet 5% een duidelijk verschil zien, terwijl 2% dat niet deed. De bevindingen over talg zijn gemengd, en bij acne vervangt het de hoofdbehandeling niet.

Ingrediënten

Orchideeënextract

Orchideeënextract is een plantenextract, gemaakt van de bloem, het blad of de stengel van orchideeën, en in cosmetica gebruikt met de verwachting van een vochtinbrengend of antioxidatief effect. Het bewijs berust grotendeels op laboratoriumgegevens; er is geen sterk onderzoek bij mensen dat het effect op het haar meet. Daarom is het eerlijker om het te zien als een ondersteunende toevoeging, en niet als de werkzame stof van de formule.

Ingrediënten

Panthenol

Panthenol wordt na aanbrengen op de huid omgezet in vitamine B5 (pantotheenzuur) en trekt water aan; het kan helpen bij het gevoel van vocht op de huid en het herstel van een verzwakte huidbarrière. De sterkste gegevens gaan over vocht en waterverlies. Er is geen bewijs dat het haaruitval stopt, en bij aanhoudend eczeem of een diepe wond moet je naar de arts.

Parfum

Parfumnoten

Parfumnoten zijn indrukbeschrijvingen die de geur in drie lagen verdelen: topnoot, hartnoot en basisnoot, en ze geven de volgorde aan waarin je ze opmerkt. De topnoot bepaalt de eerste minuten, de hartnoot geeft het hoofdkarakter, en de basisnoot blijft uren later op de huid achter; deze volgorde ontstaat doordat moleculen in verschillende snelheden verdampen. Een lijst met noten geldt niet als ingrediëntenlijst, en om een beslissing te nemen moet je minstens 30 minuten wachten.

Ingrediënten

PDRN (zalm-DNA)

PDRN (polydeoxyribonucleotide) bestaat meestal uit DNA-fragmenten die zijn gezuiverd uit zalm- of forelsperma. Het sterkste bewijs komt uit injectie- en wondgenezingsstudies; injectie is een medische behandeling, geen cosmetische. Of het grote molecuul via crèmes en serums voldoende doordringt, is omstreden, er zijn zeer weinig gegevens bij mensen, en injectieresultaten zijn niet op crème over te dragen.

Ingrediënten

Peptide

Een peptide is een korte keten van aminozuren, kleiner dan een eiwit. In crèmes wordt het gebruikt om het uiterlijk van fijne lijntjes en ruwheid te verminderen. Studies bij mensen zijn klein en kort, en de doordringing in de huid is de belangrijkste hindernis, dus een lichte werking is realistisch. Het vervangt zonnebrandcrème noch retinol en werkt niet als een botoxinjectie.

Ingrediënten

PHA (polyhydroxyzuur)

PHA (polyhydroxyzuur) is de naam voor lichte afschilferende zuren met veel hydroxylgroepen, zoals glucono-lacton, die grotere moleculen hebben dan AHA's. Ze binden water en prikken in vergelijking met glycolzuur minder. Ze worden overwogen voor gevoelige huid, maar een deel van de gegevens komt van fabrikanten en het effect kan iets achterblijven bij glycolzuur.

Ingrediënten

Polyglutaminezuur (PGA)

Polyglutaminezuur (PGA) is een lange keten van glutaminezuur, geproduceerd door bacteriën zoals Bacillus subtilis, en ook te vinden in het kleverige deel van natto. In huidverzorging wordt het gebruikt om een waterbindende film op het huidoppervlak te vormen. De gegevens bij mensen zijn beperkt; claims dat het superieur is aan hyaluronzuur en dat het duizenden keren zijn gewicht aan water vasthoudt, zijn door onafhankelijk onderzoek niet aangetoond.

Ingrediënten

Resveratrol

Resveratrol is een polyfenol uit planten zoals druivenschil, bekend om zijn antioxiderende werking. In crèmes wordt het als anti-verouderingsstof aangeboden, maar het bewijs is beperkt: laboratorium- en dierdata zijn er veel, mensenstudies weinig, en de meeste zijn met combinatieformules. In een recente test met een crème met slechts 1,5% resveratrol presteerde het bij rimpels niet beter dan placebo.

Ingrediënten

Retinal (retinaldehyde)

Retinal (retinaldehyde) is de tussenstap tussen retinol en retinoïnezuur binnen de vitamine A-familie, en ligt op één enzymatische stap van de actieve vorm. In een kleine studie werd meer verbetering gezien dan met retinol, en minder irritatie dan met retinoïnezuur. Het wordt niet gebruikt tijdens zwangerschap en borstvoeding; raadpleeg een arts.

Ingrediënten

Retinol

Retinol is een in vet oplosbaar molecuul uit de vitamine A-familie; in de huid wordt het eerst omgezet in retinal en daarna in de actieve vorm, retinoïnezuur. Zo kan het de celvernieuwing en genen die met collageen te maken hebben beïnvloeden, maar het is ongeveer 20 keer zwakker dan retinoïnezuur. Het wordt niet gebruikt tijdens zwangerschap en borstvoeding; raadpleeg een arts.

Haar

Haarbotox

Haarbotox is een marketingnaam voor verzorgings- of gladmaakproducten; het bevat geen botulinumtoxine en heeft geen wettelijke of wetenschappelijke definitie. Dezelfde naam kan zowel een masker dat thuis wordt uitgespoeld als een chemische behandeling in de salon met warmte beschrijven, daarom moet je de ingrediëntenlijst lezen. Het effect is tijdelijk; het lost haarverlies niet op.

Haar

Haarbeschermer

Haarbeschermer is de algemene naam voor haarproducten die de haarschacht ondersteunen tegen externe invloeden zoals warmte, wrijving, zon of kleurverlies; er is geen enkele formule of officiële definitie. Warmtebeschermer is een soort daarvan. Deze producten kunnen helpen de schade te verminderen, maar herstellen opgelopen schade niet en vervangen basismaatregelen zoals het lager zetten van de warmte niet.

Haar

Haarcrème

Haarcrème (conditioner) is een product dat na de shampoo wordt aangebracht, wordt uitgespoeld en het haar zacht maakt en makkelijker te kammen. De basis bestaat uit positief geladen kationische stoffen; die hechten aan het negatief geladen haaroppervlak en verminderen statische elektriciteit en wrijving tussen de haren. Het effect is oppervlakkig, neemt af bij het wassen en herstelt beschadigd haar niet.

Haar

Haarmasker

Haarmasker is een intensief verzorgingsproduct dat na de shampoo wordt aangebracht, een tijd laat intrekken en daarna wordt uitgespoeld. De basis bestaat uit kationische stoffen en vetalcoholen; in de meeste formules zitten siliconen, gehydrolyseerd eiwit of oliën erin. Het verzacht het haar, vermindert wrijving en maakt het oppervlak glad; maar het herstelt schade niet, laat het haar niet groeien en stopt uitval niet.

Haar

Haarparfum

Haarparfum is een niet-afgespoelde, lichte spray die is gemaakt om het haar een prettige geur te geven. In de formule staan water, alcohol en geurstoffen op de voorgrond; ook verzorgende ingrediënten zoals glycerine of panthenol kunnen erin zitten. Het verschil met gewoon parfum bepaal je niet aan de naam maar aan de ingrediëntenlijst: ga er niet van uit dat het alcoholvrij is, en vervang het niet door verzorging of hittebescherming.

Haar

Haarserum

Haarserum is een niet-afgespoelde vloeibare verzorging die in heel kleine hoeveelheden wordt gebruikt en een dunne film op het haaroppervlak achterlaat. Serums op siliconenbasis helpen wrijving en pluizigheid verminderen; die op oliebasis verzachten het oppervlak. Het effect is oppervlakkig en neemt af met het wassen: het sluit gebroken punten niet en vernieuwt de binnenkant van de haarschacht niet.

Ingrediënten

Salicylzuur

Salicylzuur is een in vet oplosbaar bèta-hydroxyzuur (BHA) dat de porie in kan gaan; het wordt vooral getest op mee-eters. Bij producten zonder recept zit het op 0,5-2%. Beginnen met weinig en de moisturizer niet overslaan beperkt het droog worden. Bij ernstige acne schiet het tekort, en bij zwangerschap, borstvoeding en jonge kinderen moet eerst een arts worden geraadpleegd.

Ingrediënten

Slakkenslijm

Slakkenslijm, op etiketten als Snail Secretion Filtrate, is het gefilterde slijm van slakken. Het bevat allantoïne, glycolzuur, eiwitten en glycosaminoglycanen, en kan een gevoel van vocht en zachtheid geven. Het bewijs beperkt zich tot enkele kleine studies, en er is geen onafhankelijk onderzoek dat het superieur aantoont boven een goede vochtinbrengende crème.

Ingrediënten

Ceramide

Ceramide is het belangrijkste bestanddeel van de lipiden die de cellen van de bovenste huidlaag bij elkaar houden. Aangebracht in een crème kan het het waterverlies vertragen, waardoor een droge en gevoelige huid comfortabeler aanvoelt. Metingen van de barrière zijn gunstig, maar bij eczeem heeft geen enkele studie de placebocrème overtroffen. De praktische manier om het aan je routine toe te voegen: breng het na het wassen aan, terwijl de huid nog vochtig is, via een moisturizer met ceramide.

Huid

Serum

Serum is een lichte vloeistof die snel intrekt en een actief ingrediënt draagt dat op een specifiek probleem is gericht; het vervangt de vochtinbrengende crème niet, die het waterverlies vertraagt. Het wordt na het reinigen, vóór de crème, in enkele druppels aangebracht, en voor de meeste mensen is één serum per keer voldoende. Bij twee doelen is het minder irriterend om de ene 's ochtends en de andere 's avonds te gebruiken.

Ingrediënten

Sheaboter

Sheaboter is een plantaardige olie die bij kamertemperatuur halfvast is en uit de pit van de sheaboom uit Afrika wordt gewonnen. Het bevat oliezuur en stearinezuur in vrijwel gelijke verhoudingen, en laat een verzachtende film op de huid achter. Er zijn kleine studies bij eczeem, maar menselijke gegevens over het verstoppen van poriën zijn zwak.

Ingrediënten

Silicone

Silicone is in cosmetica een familie van synthetische polymeren met glijdende en gladmakende eigenschappen, opgebouwd uit een keten van silicium- en zuurstofatomen; de bekendste zijn dimethicone en cyclopentasiloxane. Veiligheidsbeoordelingen vinden dat de dimethicone-groep veilig is zoals hij wordt gebruikt. De beperking in de Europese Unie betreft alleen enkele ringvormige siliconen en is vooral om milieuredenen.

Huid

Skin Cycling

Skin cycling (huidcyclus) is een avondroutine die actieve stoffen gebruikt zonder de huid te belasten: één nacht een zuur, één nacht een retinoïde, en daarna twee nachten rust. Het idee om actieve stoffen zelden en op aparte nachten te gebruiken is ingeburgerd, maar er is geen studie die aantoont dat deze volgorde beter is dan andere schema's. Omdat het een retinoïde bevat, is het niet geschikt bij zwangerschap en borstvoeding; bij rosacea of eczeem vraag je eerst de arts.

Ingrediënten

Squalaan

Squalaan is een lichte olie die ontstaat door hydrogenering van squaleen uit talg; het is bestand tegen lucht en geeft de huid zachtheid en haarpunten een gladde afwerking. Het bevat geen water, dus het vervangt een moisturizer niet. Voor rimpels, vlekken of acne is er geen sterk klinisch bewijs; het beste is de verwachting laag te houden en het als verzachtende stap te zien.

Zon

SPF

SPF staat voor zonbeschermingsfactor en is een verhouding die aangeeft hoeveel bescherming een crème biedt tegen stralen die verbranding veroorzaken, vooral UVB. Het zegt niet hoe lang je in de zon kunt blijven. In procenten gezien lijkt het verschil tussen SPF 30 en SPF 50 klein, maar bij SPF 50 komt ongeveer 40% minder straling door op de huid. De waarde is gemeten bij 2 mg/cm² hoeveelheid, dus bij weinig smeren daalt de bescherming.

Haar

Shampoo

Shampoo is een reiniger op basis van oppervlakte-actieve stoffen die de hoofdhuid en het haar schoonmaakt van talg, zweet en productresten. Een uiteinde van deze stoffen hecht aan vet, het andere aan water; het vuil wordt in de micel opgenomen en verdwijnt bij het spoelen. Schuim is geen maat voor reiniging; het helpt alleen het product over het haar en de hoofdhuid te verdelen.

Ingrediënten

Zoete amandelolie

Zoete amandelolie is een olie die uit de pit van de amandel wordt gewonnen, de amandel die we eten; ze bestaat vooral uit oliezuur en wordt op droge huid als verzachtend middel gebruikt. Studies over gebarsten huid en droge handen zijn klein, de meeste met een combinatieproduct, en er zijn weinig gecontroleerde gegevens over het haar. Heb je een notenallergie, vraag dan je arts vóór gebruik.

Huid

Tonic

Tonic is een waterig verzorgingsproduct dat na het wassen van het gezicht en vóór de vochtinbrengende crème wordt aangebracht; afhankelijk van het ingrediënt kan het resten verwijderen, water toevoegen of met zuur de huid licht exfoliëren. Het is geen verplicht onderdeel van de routine en verandert de grootte van de poriën niet. Bij rosacea, eczeem, actieve acne of een zwakke barrière kan het droogheid en irritatie verergeren, daarom is weglaten in deze gevallen voorzichtiger.

Ingrediënten

Traneksamik Asit

Tranexaminezuur is een van lysine afgeleid geneesmiddel dat wordt gebruikt om bloeding te verminderen. In de vorm voor op de huid kan het, door de plasminebaan te onderdrukken die melaninevorming aanwakkert, helpen bij het verminderen van een ongelijke huidtint en het uiterlijk van melasma. In kleine studies werd bij 2-5% een lichte tot matige verbetering en goede verdraagbaarheid gemeld. Voor een beoordeling is 8-12 weken en strikte zonbescherming nodig; de orale vorm bepaalt alleen de arts.

Ingrediënten

Ureum

Ureum (INCI: Urea) is een klein molecuul dat deel uitmaakt van de natuurlijke vochtfactor van de huid. Bij lage gehalten bindt het vocht en ondersteunt het de barrière. Boven 10% begint het de dode cellaag te verzachten, en vanaf 30% en hoger heeft het een sterk keratolytisch effect. Op gevoelige of gebarsten huid kan het prikken.

Ingrediënten

Druivenpitolie

Druivenpitolie is een olie uit de pitten die overblijven bij de wijnproductie. Ongeveer 66-75% van de vetzuren is linolzuur. Door het meervoudig onverzadigde karakter oxideert het snel. Antioxidanten uit het pitextract komen maar in geringe mate in de olie terecht, en er is weinig bewijs bij mensen voor de huid alleen.

Ingrediënten

Groene theeextract

Groene theeextract is een plantenextract uit de bladeren van Camellia sinensis, met vooral catechines, met name EGCG. In aangebrachte vormen zijn er kleine studies over talg en acne, en er zijn dosisafhankelijke gegevens over UV-roodheid. Het bewijs blijft beperkt en het vervangt geen zonnebrandcrème.