Wat is arbutine? Alfa- en bètaverschil, relatie met hydrochinon

Beide vormen van arbutine bestaan uit dezelfde twee onderdelen: een hydrochinon en een glucose. Het enige verschil is de ruimtelijke richting van de binding die beide verbindt. Deze kleine details, die in de chemie alfa en bèta worden genoemd, bepalen welke enzymen het molecuul kunnen afbreken en dus hoe het zich in de huid gedraagt. Deze pagina behandelt chemie en regelgeving; het gebruik in je routine en het overzicht van klinische studies staan in het artikel arbutine en kojinezuur.

Wat is het verschil tussen alfa- en bètaarbutine?

Er is geen rij "sterkste is alfa" in de tabel, omdat het antwoord op deze vraag nog niet bekend is.

Waarop berust de bewering "alfa is tien keer sterker"?

De mate waarin een molecuul het enzym remt, wordt gemeten met de waarde IC50: de concentratie die het enzym met de helft vertraagt, uitgedrukt in millimolair (mM). Hoe lager het getal, hoe sterker het molecuul. Hieronder staan de resultaten van verschillende laboratoria voor dezelfde vraag.

Marketing vertelt alleen de eerste rij. Oorzaken van het verschil zijn onder meer de bron en zuiverheid van het enzym, de stof die in het experiment werd gebruikt, de pH en hydrochinon dat in de verbinding zit. Omdat er geen betrouwbare studie bekend is die beide vormen direct vergelijkt in menselijke huid, blijft de vraag welke superieur is, open.

Wordt arbutine in hydrochinon omgezet?

Dit is het echte debat, en de bronnen wijzen niet dezelfde kant op. Een uitgebreid overzicht uit 2021 stelt dat de meeste bewijzen erop wijzen dat arbutine ook zonder hydrochinonafgifte werkt, maar dat de kwestie niet is opgelost. Het wetenschappelijk comité van de EU koppelt in zijn opinie van 2023 het effect van alfa-arbutine grotendeels aan hydrochinonafgifte. Volgens het comité breken enzymen en bacteriën in menselijke huid alfa-arbutine in grote mate af, en het ontstane hydrochinon verdwijnt snel, waarschijnlijk doordat het aan celbestanddelen bindt.

Waarom is dit belangrijk? Hydrochinon is in de EU verboden in cosmetica; de enige uitzondering is %0,02 in kunstnagelsystemen die door professionals worden gebruikt. Vanwege het vermoeden van kanker heeft het een gevaarclassificatie en wordt het bij donkere huidtypen in verband gebracht met een donkere verkleuring genaamd exogene ochronose. Omdat arbutine deze molecule in zijn structuur bevat, volgt het via drie afzonderlijke omzettingsroutes: tijdens opslag in het product, door huidbacteriën en in het laboratorium onder UV-licht.

In het voorlopige advies had het comité gezegd dat er zonder deze gegevens geen veilig gehalte kon worden vastgesteld. Nadat de fabrikant een nieuwe tape-strip-studie had ingediend die de hydrochinonafgifte bij vrijwilligers mat, noemde het comité in het definitieve advies de onderstaande gehalten veilig, ook bij gecombineerd gebruik. Het nauw verwante deoxyarbutine staat op de EU-lijst van verboden stoffen.

Wat zijn de grenzen voor arbutine in de EU?

• Alfa-arbutine: Gezichtscrème maximaal 2%, bodylotion maximaal 0,5%.
• Bèta-arbutine: Gezichtscrème maximaal 7%.
• Hydrochinon: Moet zo laag mogelijk blijven en de onvermijdelijke sporen niet overschrijden. In de nieuwe studies die aan het comité zijn voorgelegd, lag de kwantificeringsgrens op 3 ppm en de detectiegrens op 1 ppm.
• Tijdschema: Producten die niet voldoen, mogen sinds 1 februari 2025 niet meer nieuw op de markt worden gebracht en vanaf 1 november 2025 ook niet meer worden verkocht.

Deze getallen komen uit de veiligheidsberekening. Dat 7% bèta-arbutine drie keer zo sterk is als 2% alfa-arbutine, betekent dus niet dat. Ook 5-7% alfa-arbutine, dat in sommige studies werd gebruikt, ligt boven de EU-grens; voor producten die dat percentage op het etiket vermelden, geldt hetzelfde. Omdat deze grenzen zijn berekend voor gezichtscrème en bodylotion, valt het aanbrengen van een gezichtsproduct over een groot lichaamsoppervlak buiten de berekening.

Waar moet je op letten bij aankoop en opslag?

• Let op welke vorm er op het etiket staat: "Arbutin" zonder aanduiding betekent bèta, niet alfa.
• Vermijd producten met een onvolledige ingrediëntenlijst of met een gehalte boven de EU-grens. Het type vlek bepaalt ook de keuze.
• Bewaar het product op een koele plek; laat het niet in de auto of in een warm bad liggen. Maak geen mengsel van het ruwe poeder thuis; je kunt pH en stabiliteit dan niet controleren.
• Test een product dat je niet kent 7-10 dagen, twee keer per dag, op de binnenkant van de arm of in de elleboogplooi. Stop bij roodheid of jeuk.
• Voor beide vormen is geen fototoxiciteit gevonden, maar de zon is wat de vlek opnieuw uitlokt. Smeer een zonnecrème met breed spectrum en minstens SPF 30; herhaal die elke 2 uur en na zweten of zwemmen.
• Ben je zwanger of geef je borstvoeding, begin dan niet zelf met een vlekproduct; vraag je arts. Groeit de vlek, bloedt die of verandert de kleur, ga dan naar de dermatoloog.