Kojinezuur: wat is het, bronnen, risico's en de EU-grens van 1%

De stof is genoemd naar de koji-schimmel die in de Japanse keuken voor fermentatie wordt gebruikt, en heeft ook aan de voedingskant een lange geschiedenis. Dat het in Japan jarenlang als toevoegingsmiddel werd gebruikt om kleurverandering in groenten, krab en garnalen tegen te gaan, is ook de reden voor het gebruik in huidverzorging: het vertraagt de enzymen die verbruining veroorzaken. Hoe je het thuis gebruikt en het overzicht van klinische studies vind je in het artikel arbutine en kojinezuur; deze pagina richt zich op de molecule zelf en het verhaal van de wettelijke grens.

Waar komt kojinezuur vandaan, en waarom is zuiverheid belangrijk?

Kojinezuur is een secundair metaboliet van draadvormige schimmels, dus het wordt als bijproduct uitgescheiden terwijl de schimmel groeit. Het is een kristallijn poeder van wit tot lichtgeel, het molecuulgewicht is ongeveer 142, en het is oplosbaar in water. In de Europese ingrediëntendatabank is het met twee functies geregistreerd: huidverhelderend en antioxidant.

Omdat de bron een schimmel is, is de kwaliteit van de grondstof ook een punt. De wetenschappelijke beoordeling van de EU stelt dat gevaarlijke onzuiverheden zoals zware metalen en aflatoxine op sporenniveau moeten blijven en voortdurend moeten worden gecontroleerd. Als consument kun je dit niet meten, maar het is een goede reden om afstand te houden van onduidelijke, ongelabelde "bleek"-mengsels.

Hoe remt het de tyrosinase?

Tyrosinase is het enzym dat de melanineketen start en dat koper in zijn actieve centrum draagt. Kojinezuur remt dit enzym competitief en reversibel: het komt tussen het enzym en het eigenlijke doelwit, maar veroorzaakt geen blijvende schade. In experimenten met paddenstoel-tyrosinase lijkt het veel sterker dan arbutine: de concentratie die het enzym met de helft vertraagt, is voor kojinezuur ongeveer 0,12 millimolair, voor arbutine 10 millimolair.

Dit verschil komt niet één-op-één in de huid terecht. Het enzym staat in een buisje alleen, maar in de huid zit het achter de barrière. In een veiligheidsbeoordeling werd de huid van zwarte cavia's bij 4% kojinezuur lichter, bij 1% niet. Bij mensen zijn de gegevens gemengd en klein. Vergeet niet dat de 2% en hoger die je in publicaties vaak ziet, boven de EU-grens liggen.

Waarom bederft het makkelijk, zijn derivaten een oplossing?

Kojinezuur wordt bij lange opslag onstabiel, wat een bekend probleem is voor formuleerders. Als antwoord zijn esters zoals kojinezuurdipalmitaat ontwikkeld; ze zouden beter bestand zijn tegen hitte, licht en pH-verandering. Maar er is een nuance: de EU-opinie van 2022 dekt esters en derivaten zoals chloor-kojinezuur niet, omdat er geen gegevens voor zijn aangeleverd. "Stabieler" betekent dus niet dat het dezelfde veiligheidsgegevens heeft. Dezelfde opinie merkt ook op dat er geen rapporten zijn over de stabiliteit van kojinezuur in producten op de markt. Stop met een product waarvan de kleur duidelijk is veranderd.

Hoe is de EU-grens van 1% vastgesteld?

De weg naar deze grens is niet recht. Tussen het voorlopig advies en het definitieve advies veranderde de tabel duidelijk.

De belangrijkste gegevens voor de verandering zijn een studie met 6 personen waarin het bloedgehalte werd gemeten na het aanbrengen van een 1%-crème op het gezicht. De hoeveelheid in het bloed lag net boven de meetgrens. Houd bij het interpreteren rekening met het feit dat het klein is en eenmalig werd toegediend; het comité heeft de beperkingen ook opgemerkt.

Hoe ernstig zijn de schildklierzorg en de allergie?

Schildklier: Bij ratten die via de mond werden behandeld, daalden de schildklierhormonen (T3, T4), steeg het TSH dat deze hormonen aanstuurt, en ontstonden bij knaagdieren op lange termijn schildkliertumoren. Deze tumoren worden verklaard door verstoring van het hormoonevenwicht, niet door directe DNA-schade. Mensen lijken minder gevoelig voor dit effect dan knaagdieren, maar voor kojinezuur zijn er geen mensspecifieke cijfers. De grens van 1% is vastgesteld rekening houdend met deze onzekerheid. Dat betekent niet dat een crème van 1% bij mensen de schildklier beschadigt, maar het onderwerp is ook niet helemaal afgesloten. Heb je schildklierziekte, vraag dan je arts voordat je met een pigmentproduct begint.

Allergie: Hier moeten twee gegevens naast elkaar staan. De EU-beoordeling vindt de frequentie van allergische dermatitis door kojinezuur zeer laag. Tegelijkertijd zijn de meldingen echt: in een pleistertest uit 1995 bleek bij 5 van de 220 vrouwelijke patiënten gevoeligheid voor kojinezuur, en verscheen gezichtsdermatitis 1-12 maanden na het begin van het product. In een ander geval ontstond binnen drie dagen acute dermatitis bij een product met 0,5%. Lang zonder problemen gebruiken betekent dus niet dat er in de toekomst geen reactie komt.

Wanneer moet je naar de arts?

• Maanden na het begin van het product, als er jeuk, zwelling of een eczeemachtige uitslag in het gezicht ontstaat: stop met het product en vraag een beoordeling voor contactdermatitis.
• Als de vlek donkerder wordt op de plek waar je het smeert: gebruik niet verder, laat de behandeling door de arts plannen.
• Heb je wijdverspreide, symmetrische vlekken, dan kan het melasma zijn; diagnose en voorgeschreven opties vallen onder de arts.
• Groeit de vlek, bloedt die of verandert de kleur, ga dan naar de dermatoloog zonder met verzorgingsproducten te experimenteren.
• Ben je zwanger of geef je borstvoeding: gecontroleerde gegevens zijn ontoereikend, begin niet zelf.

Test het nieuwe product 7-10 dagen, twee keer per dag, op de binnenkant van de arm of in de elleboogplooi. Voor een andere stof met een vergelijkbaar doel kun je de pagina arbutine bekijken.