Wat is coënzym Q10? Werkt het echt in huidcrèmes?

Coënzym Q10, dat in elke lichaamscel voorkomt, heeft twee taken. In de mitochondriën transporteert het elektronen en neemt het deel aan de energieproductie. Tegelijk werkt het in het celmembraan als antioxidant. In de huid komt het in twee vormen voor: geoxideerd ubiquinon en gereduceerd ubiquinol. Op het cosmeticaetiket zie je meestal ubiquinone; na het aanbrengen wordt een deel in de bovenste laag (epidermis) omgezet in ubiquinol. Daar zit de theoretische aantrekkingskracht: het is een molecuul dat de cel zelf herkent.

Neemt Q10 echt af met de leeftijd?

Ja, maar het getal is kleiner dan vaak wordt gedacht. In een studie waarin monsters uit de epidermis van de onderarm werden genomen: bij 28 personen van 20-25 jaar 9,45, bij 28 personen van 60-66 jaar 8,04 eenheden. Dat is een verschil van ongeveer 15%. In de verhouding tussen ubiquinon en ubiquinol was echter geen leeftijdsafhankelijke verandering te zien.

De grenzen van deze gegevens zijn ook duidelijk. Ze zijn alleen op de onderarm gemeten, en alle auteurs zijn medewerkers of voormalige medewerkers van een bedrijf dat Q10-producten maakt. Kom je een dramatischer cijfer voor de huid tegen, zoals "halveert", wees dan voorzichtig met de bron. Bovendien bewijst een daling niet dat rimpels door een tekort aan Q10 ontstaan, of dat toevoegen het omkeert. Veroudering wordt grotendeels bepaald door fotoveroudering.

Hoe ver komt de Q10-crème?

Q10 is een groot, in vet oplosbaar molecuul (molecuulgewicht ongeveer 863), dus de doordringing hangt sterk af van de formule. In studies met huid buiten het lichaam (ex vivo) bleef het meestal in de epidermis en was het in de onderhuid duidelijk minder aanwezig. Een tweeweekse gecontroleerde studie op de onderarm van 73 vrouwen mat dit ook bij mensen:

De percentages in de tabel zijn grofweg berekend uit de micromolaire waarden en gemiddelden van de studie. De uitkomst laat zien dat Q10 de huid kan binnendringen. Maar dit onderzoek heeft geen rimpels gemeten en is van hetzelfde bedrijf.

Waar komt de bewering "geeft de huid energie" vandaan?

Deze bewering rust op celniveau. In dezelfde studie steeg het zuurstofverbruik van menselijke huidcellen in kweek met ongeveer 38% na toevoeging van ubiquinon; in een andere studie namen de mitochondriale ademhaling en ATP-productie toe in menselijke epidermismonsters. Ook wordt gemeld dat na UVA het collageenafbrekende enzym in het laboratorium werd onderdrukt. Dit zijn echte bevindingen, maar tussen 'de cel gebruikt meer zuurstof' en een zichtbare verandering in de spiegel liggen veel stappen die niet bewezen zijn.

Hoe staat het met het bewijs voor rimpels?

• 1999: bij 20 personen werd 6 maanden rond de ogen toegepast; een verminderde rimpeldiepte werd gemeld. De irritatie was vergelijkbaar met die van de dragercrème. Een oude, kleine studie.
• Half-gezichtsstudie: 38 vrouwen van 66-41 jaar, 4 weken rond de ogen. De ruwheidsmetingen waren aan de productzijde beter dan aan de onbehandelde zijde. Ongepubliceerde bedrijfsgegevens.
• Kreukachtig uiterlijk: bij 36 vrouwen van 40 jaar en ouder verbeterde op hals, borst, armen en handen het oordeel van een expert na 2-4 weken. Ook dit zijn ongepubliceerde bedrijfsgegevens.
• 2024-overzicht: bekijkt 36 publicaties en concludeert dat topische Q10 de rimpeldiepte vermindert. Van de zes auteurs zijn er drie medewerkers van dat bedrijf, en een deel van de gegevens is niet openbaar.

De gegevens zijn consequent positief, maar komen bijna uit dezelfde bron. Een onafhankelijke, grote, placebo-gecontroleerde rimpelstudie ontbreekt. Dat betekent niet dat Q10 niet werkt; het is alleen moeilijk te zeggen hoeveel het werkt. Het bewijs voor retinol ligt ver boven dit niveau.

Bij het kiezen en gebruiken van een Q10-crème

• Gehalte: in de studie over doordringing lag het gehalte ver onder één procent, dus een hoog gehalte is op zichzelf geen maatstaf. De EU-cosmeticaverordening heeft geen aparte vermelding voor ubiquinone in de bijlagen met beperkte stoffen.
• Uiterlijk: Q10 is een geel-oranje stof; een licht gelige kleur van de crème kan daardoor komen.
• Verwachting: gebruik het minstens 6 weken regelmatig voor het uiterlijk; verwacht geen verandering bij diepe lijnen.
• Zon: een antioxidantcrème is geen filter. Smeer een zonnecrème met breed spectrum en minstens SPF 30; herhaal die elke 2 uur en na zweten of zwemmen. Het artikel zonnecrème legt de juiste hoeveelheid uit.
• Verdraagzaamheid: in studies goed verdragen, maar de rest van het product is ook belangrijk. Test 7-10 dagen, twee keer per dag, op de binnenkant van de arm of in de elleboogplooi voordat je het op het gezicht aanbrengt.
• Zwangerschap: overleg met je arts voordat je in deze periode met een nieuw anti-verouderingsproduct begint.