Nedir, ne işe yarar?

İçerikler

AHA

AHA (alfa hidroksi asit), suda çözünen ve cildin yüzeyindeki ölü hücrelerin dökülmesini kolaylaştıran asitlerin ortak adıdır; glikolik asit bu ailenin en küçük üyesidir. Pürüz, donukluk ve hafif ton eşitsizliğinde destek olabilir. Ev kullanımında %10 ve altı oran ile pH 3,5 ve üstü çerçevesi geçerlidir, güneş koruması da bu çerçevenin parçasıdır.

İçerikler

Alantoin

Alantoin (INCI: Allantoin), çoğu memelide pürin yıkımının son ürünü olan küçük bir moleküldür; karakafes otunun kökünde doğal olarak bulunur, kozmetiktekinin kaynağı ise sentetiktir. Yatıştırıcı ve cilt koruyucu ürünlerde çok yaygındır, iyi tolere edilir, ama kanıtı sanıldığından zayıftır: En büyük klinik çalışmada alantoinsiz kremden üstün çıkmamıştır.

İçerikler

Aloe Vera

Aloe vera, Aloe barbadensis Miller adlı etli yapraklı bir bitkidir. Yaprağı dış kabuk, sarı lateks ve iç jel olmak üzere üç bölümden oluşur. Jelin yaklaşık %99,5'i sudur, kalan katı kısım asemannan gibi polisakkaritler içerir. Kozmetikte etikette Aloe Barbadensis adıyla geçer ve nem tutucu olarak çalışır.

İçerikler

Arbutin

Arbutin, hidrokinona bir glikoz molekülünün bağlanmasıyla oluşan ve melanin yapımını yavaşlatmak için kullanılan bir leke bakım içeriğidir. Beta formu ayı üzümü ve armut gibi bitkilerde bulunur, alfa formu ise enzimle üretilir. AB'de alfa arbutin yüz kreminde %2, beta arbutin %7 ile sınırlıdır ve üründeki hidrokinon iz düzeyini geçemez.

İçerikler

Argan Yağı

Argan yağı, Fas'a özgü Argania spinosa ağacının çekirdeğinden elde edilen bitkisel bir yağdır; ağırlıklı olarak oleik ve linoleik asit, ayrıca gama tokoferol ve seyrek görülen bitki sterolleri içerir. Ciltte nem ve esneklik üzerine küçük çalışmalar vardır. Alerji bildirimleri nedeniyle önce deneme yapmak gerekir.

İçerikler

Avokado Yağı

Avokado yağı, avokadonun çekirdeğinden değil meyve etinden elde edilen, oleik asit ağırlıklı bir yağdır; palmitik asit ve bitki sterolleri de içerir. Kolajen ve yara verileri büyük ölçüde sıçan çalışmalarından gelir. Yağı tek başına inceleyen insan çalışması azdır, saç için kontrollü veri bilinmiyor.

İçerikler

Azelaik Asit

Azelaik asit, yapısı AHA ve BHA'dan farklı bir dikarboksilik asittir; bakteri, iltihap ve pigment üzerinde birlikte etki edebildiği için sivilce, rozasea kızarıklığı ve koyu lekelerde kullanılır. Güçlü kanıt ilaç olarak ruhsatlı %15 jel ve %20 kremden gelir, %10 ve altı kozmetik ürünlere aynen taşınamaz. Sonuç için haftalar gerekir, tanıyı ve planı hekim belirler.

İçerikler

Bakuchiol

Bakuchiol, Psoralea corylifolia bitkisinden ayrılan, retinole yapısal olarak benzemeyen bir bileşendir ve sıkça retinol alternatifi diye tanıtılır. 44 kişilik, 12 haftalık bir karşılaştırmada iki grupta da kırışıklık ve leke azalmış, batma ve pullanma bakuchiolde daha az görülmüştür, ama bu eşdeğerlik anlamına gelmez. Hamilelikte güvenliği gösterilmediği için karar hekime bırakılmalıdır.

İçerikler

Benzoil Peroksit

Benzoil peroksit, sivilceye yol açan bakterileri azaltan, tıkanıklığı gevşeten ve birçok ülkede ilaç sınıfında sayılan bir etkendir. Çalışmalarda %2,5'lik jel iltihaplı sivilcede %5 ve %10 kadar etkili bulunmuş, yüksek oran ise daha çok tahrişe yol açmıştır. Kumaşı ve saçı ağartabilir; ağrılı, derin ya da iz bırakan sivilcede hekime görünmek gerekir.

İçerikler

Beta Glukan

Beta glukan, yulaf, arpa, maya ve mantarlarda bulunan, su tutan bir polisakkarittir. Cilt bakımında yüzeyde film oluşturup su kaybını azaltmak ve kızarık cildi yatıştırmak için kullanılır. Küçük çalışmalarda nem ve bariyer ölçümleri düzelmiştir; hyaluronik asitten üstün olduğunu gösteren doğrudan bir insan çalışması ise bilinmiyor.

İçerikler

Biotin

Biotin, B7 vitamini olarak da bilinen, suda çözünen bir vitamindir; vücutta yağ, glikoz ve amino asit işleyen beş enzimin yardımcı molekülüdür. Kozmetikte saç ve cilt bakım maddesi olarak çok düşük oranlarda kullanılır. Sürülen biotinin saç çıkardığını ya da dökülmeyi azalttığını gösteren sağlam çalışma yoktur.

İçerikler

Bisabolol

Bisabolol, Alman papatyası ve candeia ağacının uçucu yağında bulunan, kozmetikte yatıştırıcı olarak kullanılan bir seskiterpen alkolüdür. Hücre ve hayvan deneylerinde iltihap belirteçlerini azaltır; insanda tek başına etkisini gösteren veri ise azdır, çalışmaların çoğu karma formülle yapılmıştır. Seyrek de olsa alerji bildirilmiştir.

İçerikler

Buğday Proteini

Buğday proteini, buğdaydan elde edilen proteinin parçalanmış hâlidir; etikette Hydrolyzed Wheat Protein olarak geçer. Saçta tele tutunur, küçük peptitleri telin içine ilerleyebilir ve su kaybını yavaşlatabilir, ama teli onarmaz. Buğday alerjisi olanlar dikkatli olmalı: Japonya'da böyle bir protein içeren yüz sabunu binlerce alerji olayına yol açtı.

İçerikler

C Vitamini

C vitamini (L-askorbik asit), suda çözünen bir antioksidandır ve cildin kolajen yapan enzimleri için gereklidir. Serbest radikalleri nötralize eder, melanin yapımını yavaşlatabilir. En çok çalışılan formu hava, ışık ve ısıyla kolay bozulur; türevleri daha kararlıdır, ama insan verileri daha zayıftır.

İçerikler

Cadı Fındığı

Cadı fındığı (witch hazel), Kuzey Amerika kökenli Hamamelis virginiana bitkisinin kabuk, yaprak ya da dallarından hazırlanan bir içeriktir. Kabuk ve yaprak tanen taşır, piyasadaki su distilatları ise çoğu zaman alkollüdür. Hafif kızarıklıkta küçük çalışmalar vardır, sivilce için güçlü insan verisi bilinmiyor.

İçerikler

Centella Asiatica

Centella asiatica, gotu kola ya da cica adlarıyla da bilinen ve yatıştırıcı bakımda kullanılan bir bitkidir; etkisinin madecassoside ve asiaticoside gibi saponinlerden geldiği düşünülür. Kızarıklık görünümünü azaltmaya ve kuru ciltte nemi desteklemeye yardımcı olabilir, ama en net veriler yara ve lazer sonrası çalışmalardan gelir. Bitkisel olması alerji riskini ortadan kaldırmaz.

Cilt

Cilt Bariyeri

Cilt bariyeri, cildin en dış katmanı olan stratum korneumun suyu içeride, tahriş edici maddeleri dışarıda tutma görevidir; hücreler tuğla, seramid ve kolesterol gibi lipidler harç gibi çalışır. Zayıfladığında sade bir nemlendirici bile batabilir, cilt kuruyup pullanabilir. Toparlanması için etken ürünlere ara verilip nazik temizleyici, nemlendirici ve güneş kremiyle kalınır; bu süreç haftalar ya da aylar sürebilir.

İçerikler

Çay Ağacı Yağı

Çay ağacı yağı, Melaleuca alternifolia yapraklarından damıtılan, ana bileşeni terpinen-4-ol olan bir uçucu yağdır. Laboratuvarda mikroplara karşı etkilidir, insanda kepek ve sivilce verileri ise küçük çalışmalara dayanır. Havayla bozulunca alerji yapma gücü artar, AB'de de ürün tipine göre düşük oranlar önerilir.

Cilt

Çift Aşamalı Temizlik

Çift aşamalı temizlik, yağda çözünen kalıntıyı yağ bazlı bir ürünle, kalanını su bazlı bir temizleyiciyle alan iki adımlı bir yüz yıkama yöntemidir. Asıl yararı suya dayanıklı makyaj ya da güneş kremi kullanılan akşamlarda görülür, sıradan bir günde tek nazik yıkama yeterlidir. Kuru, hassas ya da sivilceye yatkın ciltte fazladan adım kuruluk, tahriş ya da sivilce getirebilir.

İçerikler

Çinko

Çinko, cilt bakımında tek bir içerik değil, aynı metali taşıyan ve farklı işler yapan bileşiklerin adıdır: Çinko oksit UVA ve UVB'ye karşı mineral filtredir, çinko PCA ve benzeri tuzlar ise yağlanma ve sivilce ürünlerinde geçer. Kanıtın güçlü olduğu alan güneş korumasıdır, sebum ve sivilce verileri zayıf ya da karışıktır. Kepek şampuanlarındaki çinko pirition ise Avrupa Birliği'nde kozmetikte yasaktır.

Saç

Durulanmayan Saç Bakımı

Durulanmayan saç bakımı (leave-in), yıkamadan sonra saça sürülüp bir sonraki yıkamaya kadar bırakılan krem, sprey ya da losyon türü ürünleri kapsar. Saçta kalmaya uygun oranlarla hazırlanır ve dolaşmayı gün boyu azaltmayı amaçlar. Kuru, kalın, uzun ya da kıvırcık saçta işe yarayabilir; ince ve çabuk yağlanan saçta ağırlık yapabilir.

İçerikler

E Vitamini (Tokoferol)

E vitamini (tokoferol), yağda çözünen bir antioksidan ailesidir; cildin yağlı zarlarını UV ve oksijenin yol açtığı hasara karşı korumaya yardım eder. Oksitlendiğinde C vitamini onu geri kazandırabilir. Kozmetikte hem formülü hem cildi korumak için kullanılır. Nadir de olsa kontakt alerji yapabilir.

İçerikler

Ektoin

Ektoin, tuzlu göl gibi zorlu ortamlarda yaşayan bakterilerin kendini korumak için ürettiği küçük bir moleküldür. Suyla güçlü etkileşime girer, kozmetikte nem ve bariyer desteği için kullanılır. En çok veri atopik dermatitte %5,5-7 oranlı kremlerden gelir; sıradan bir kremden beklenti daha mütevazı olmalıdır.

İçerikler

Ferulik Asit

Ferulik asit, bitkilerde doğal olarak bulunan fenolik bir antioksidandır. Serumlarda en çok C ve E vitaminiyle birlikte görülür, çünkü bu karışımda vitaminlerin bozulmasını yavaşlatmış ve UV'ye karşı ölçülen korumayı artırmıştır. Güneş kreminin yerini tutmaz; tek başına etkisi ise çok daha az çalışılmıştır.

Saç

Fön Suyu

Fön suyu, fön öncesinde nemli ya da kuru saça püskürtülen, durulanmayan, su bazlı bir bakım spreyidir. Çoğunlukla katyonik polimerler, nem tutucular ve az miktarda yağ ya da silikon içerir; amacı dolaşmayı azaltmak ve fönü kolaylaştırmaktır. Her fön suyu ısı koruyucu sayılmaz, şekli tutan bir saç spreyi de değildir.

İçerikler

Gliserin

Gliserin (INCI: Glycerin), üç hidroksil grubu sayesinde suyu kendine bağlayan bir nem tutucudur ve cildin kendisinde de doğal olarak bulunur. Cildin üst katmanında su tutma kapasitesini artırır, bariyeri destekler ve çok iyi tolere edilir. Yüksek oranda yapışkan his verdiği için formülde çoğunlukla başka içeriklerle birlikte kullanılır.

İçerikler

Gül Suyu

Gül suyu, Rosa damascena çiçeklerinin damıtılmasıyla gül yağı üretiminde ortaya çıkan ve suda çözünen koku bileşenlerini taşıyan bir hidrolattır. Ana uçucu bileşeni 2-feniletil alkoldür. Hoş kokulu ve hafif bir tonik görevi görür, ciltte nem, leke ya da kırışıklık etkisi için kontrollü insan çalışması neredeyse yoktur.

İçerikler

Hindistan Cevizi Yağı

Hindistan cevizi yağı, yağ asitlerinin yaklaşık yarısı laurik asit olan, doymuş yağ oranı çok yüksek bitkisel bir yağdır. Kuru ciltte nemlendirici olarak çalışılmış, saç teline girip laboratuvarda protein kaybını azaltmıştır. Herkes için zararlı değildir, ama yağlı ve sivilceye yatkın yüzde gözenek riski nedeniyle temkin gerekir.

İçerikler

Hint Yağı

Hint yağı, Ricinus communis tohumundan elde edilen, yağ asitlerinin yaklaşık %90'ı ricinoleik asit olan koyu kıvamlı bir yağdır. Kozmetikte yumuşatıcı ve parlatıcı olarak kullanılır. Kirpik ve kaşı uzattığını gösteren kontrollü insan çalışması bilinmiyor; saç çıkarma iddiası da laboratuvar düzeyindeki verilere dayanıyor.

İçerikler

Hyaluronik Asit

Hyaluronik asit, vücutta doğal olarak bulunan ve kozmetikte çoğunlukla sodyum hyaluronat olarak kullanılan, su çekici bir moleküldür. Cildi yağ eklemeden daha nemli ve yumuşak hissettirir, bu yüzden hafif nemli cilde sürülüp üzerine krem uygulanır. Etkisi kullandıkça sürer; leke, sivilce ya da derin kırışıklığa çare olması beklenmez.

Saç

Isı Koruyucu

Isı koruyucu, fön, düzleştirici ya da maşadan önce saça uygulanan ve ısının tele verdiği hasarı azaltmayı amaçlayan durulanmayan üründür. Çoğunlukla film yapan polimerler ve silikonlar içerir. Laboratuvar deneylerinde bazı polimerler kırılmayı azalttı, ama gerçek kullanımı ölçen bağımsız veri azdır ve ürün ısının zararını sıfırlamaz.

İçerikler

İpek Proteini

İpek proteini, ipek böceği kozasından elde edilen sericin ve fibroinin kozmetikte kullanılan adıdır; etikette çoğunlukla Hydrolyzed Silk olarak geçer. Suda çözünür küçük parçaları saçta ve ciltte kayganlık ve yumuşak bir his bırakır. Saçı onardığını gösteren güçlü bir çalışma yoktur; kanıt az sayıda deneye ve benzer proteinlerden gelen bilgiye dayanır.

İçerikler

Jojoba Yağı

Jojoba yağı, Simmondsia chinensis bitkisinin tohumundan elde edilir ve aslında trigliserit değil, yaklaşık %98'i mum yapısında bir sıvıdır. Bu yapı onu oksidasyona karşı dayanıklı kılar. Sebuma benzediği yalnız kısmen doğrudur, sebum üretimini dengelediği ise gösterilmiş değildir; cilt ve saç için insan verisi sınırlıdır.

İçerikler

Kafein

Kafein (INCI: Caffeine), suda çözünen küçük bir metilksantin molekülüdür; cilde ve saç köklerine geçebilir, hücre içinde fosfodiesterazı baskılar. Kozmetikte göz çevresi, selülit ve saç derisi ürünlerinde kullanılır. Bu iddiaların üçünde de veriler küçük, kısa ve çoğunlukla karma formüllerden gelir.

İçerikler

Keratin

Keratin, saçın, derinin dış katmanının ve tırnakların temel yapı proteinidir; saç telinin dayanıklılığı ve esnekliği büyük ölçüde ona bağlıdır. Bakım ürünlerinde parçalanmış hâli olan hidrolize keratin kullanılır, teli yüzeyden destekler ama kaybedilen yapıyı yeniden kuramaz ve etkisi yıkamayla azalır. Salondaki keratin düzleştirme ise ayrı bir kimyasal işlemdir.

İçerikler

Koenzim Q10

Koenzim Q10 (ubiquinone), hücrelerin enerji üretiminde ve antioksidan savunmasında görevli, vücudun kendi ürettiği yağda çözünen bir moleküldür. Ciltteki düzeyi yaşla azalır, ama ölçülen düşüş pazarlamadaki kadar büyük değildir. Kremle epidermise ulaşabilir; kırışıklık verisi ise küçük ve büyük oranda üretici kaynaklıdır.

İçerikler

Kojik Asit

Kojik asit, Aspergillus ve Penicillium gibi küflerin ürettiği, melanin yapımında görevli tirozinaz enzimini engelleyen bir leke bakım içeriğidir. AB'de yalnız yüz ve el ürünlerinde, en çok %1 oranında kullanılabilir. Alerji seyrek de olsa bildirilmiştir ve hayvan deneylerindeki tiroit bulguları bu sınırın tartışılmasında belirleyici olmuştur.

İçerikler

Kolajen

Kolajen, cildin orta katmanına sağlamlık veren yapısal bir protein ailesidir; yetişkin cilt kolajeninin büyük kısmını tip I oluşturur. Yapımı yirmili yaşlardan sonra yavaşlar, güneş de yıkımını hızlandırır. Saç telinin kendisi keratindir. Kozmetikteki hidrolize kolajen ise cildin kolajeninin yerine geçmez, nem tutucu olarak çalışır.

İçerikler

Kolloidal Yulaf

Kolloidal yulaf, tam yulaf tanesinin çok ince öğütülüp işlenmesiyle elde edilen, suda dağılan bir tozdur. Nişasta ve beta-glukan cildin üstünü kaplar, avenantramidler laboratuvarda yatıştırıcı etki gösterir. Kuru ve kaşıntılı ciltte kontrollü çalışmalar vardır, ama çoğu kısa, önemli bir bölümü de sektör destekli; yulaf duyarlılığı da ihmal edilmemelidir.

Saç

Kuru Şampuan

Kuru şampuan, su kullanmadan saç diplerindeki fazla yağı emen toz ya da sprey üründür. Nişasta, kil ya da alkol içerir; saçı daha temiz ve hacimli gösterir ama teri, ölü deriyi ve ürün kalıntısını temizlemez. Bir ya da iki kullanımdan sonra saçı su ve şampuanla yıkaman gerekir, kaşıntı ya da yanma olursa kullanmayı bırak.

İçerikler

Kuşburnu Yağı

Kuşburnu yağı, Rosa türlerinin tohumundan ya da meyvesinden elde edilen, linoleik ve alfa-linolenik asit bakımından çok zengin, hızlı bozulmaya yatkın bir yağdır. Yara modellerinde umut veren hayvan verileri var, ama retinoid gibi kırışıklık azalttığını gösteren kontrollü insan çalışması bilinmiyor.

İçerikler

Laktik Asit

Laktik asit, AHA ailesinden, ölü hücrelerin dökülmesini kolaylaştıran ve cildin kendi nem tutucu bileşenleri arasında da bulunan bir asittir. Düşük oranda pürüz ve kuruluk görünümü için kullanılır, oran yükseldikçe etkisi derinleşir. Bir AHA olduğu için güneş koruması ister ve hassas ciltte batma yapabilir.

İçerikler

Lavanta Yağı

Lavanta yağı, çoğunlukla Lavandula angustifolia çiçeklerinden damıtılan, linalool ve linalil asetat ağırlıklı bir uçucu yağdır. Kokusunun kaygıyı azalttığına dair küçük çalışmalar var, ama bunlar cilt bakımına taşınamaz. Havayla bozulunca alerji yapma gücü artar, saf hâlde cilde sürülmemelidir.

İçerikler

Mandelik Asit

Mandelik asit, AHA ailesinden, glikolik asidin yaklaşık iki katı büyüklüğünde bir moleküldür. Daha nazik olduğu ve koyu tonlu ciltte daha az risk taşıdığı sık söylenir; ancak bu görüş daha çok molekül boyutuna ve klinik peeling çalışmalarına dayanır. Ev ürünlerinde glikolik asitle yan yana ölçen güçlü veri azdır.

Cilt

Melazma

Melazma, güneş ve hormonların tetiklediği, yüzde çoğunlukla iki yanda simetrik koyu yamalar bırakan kronik bir pigment sorunudur; kanser değildir ama geçmesi zordur ve tekrar edebilir. Başka lekeler ve bazı cilt kanserleri ona benzeyebildiği için tanıyı dermatolog koymalıdır. Bakım ürünleri onu tedavi etmez, asıl destek sıkı güneş korumasıdır.

İçerikler

Mentol

Mentol, nane türlerinde bulunan ya da sentezle üretilen bir bileşiktir; cildi gerçekten soğutmaz, sinir uçlarındaki TRPM8 soğuk reseptörünü uyararak serinlik hissi verir. Düşük oranlar çoğu kişide sorun çıkarmaz, ama hassas ciltte tahriş yapabilir ve yüksek oranlı ağrı ürünlerinde seyrek de olsa yanık bildirilmiştir.

Cilt

Milia

Milia, ölü deri hücrelerinin yüzeyin altında hapsolmasıyla oluşan, sivilce olmayan küçük beyaz kistlerdir ve zararsızdır. Tepesi deriyle kapalı olduğu için sıkmak işe yaramaz, iz ve enfeksiyona yol açabilir; yetişkinde haftalar ya da aylar içinde kendiliğinden geçebilir. İnatçıysa dermatolog steril aletle çıkarabilir, büyüyen ya da kanayan kabarcıkta muayene gerekir.

İçerikler

Niacinamide

Niacinamide, nicotinamide adıyla da bilinen bir B3 vitamini formudur ve koyu leke, ince çizgi ile doku görünümünü hafifletmeye yardımcı olabilir. Verilerin çoğu %2-5 aralığındaki küçük ve kısa çalışmalardan gelir; lekede %5 anlamlı fark yaratırken %2 yaratmamıştır. Sebumda bulgular karışıktır, sivilcede ise ana tedavinin yerini tutmaz.

İçerikler

Orkide Özü

Orkide özü, orkide bitkilerinin çiçek, yaprak ya da gövdesinden hazırlanan ve kozmetikte nem verici ya da antioksidan beklentisiyle kullanılan bitki ekstresidir. Kanıtı büyük ölçüde laboratuvar verisine dayanır, saçtaki etkisini ölçen güçlü bir insan çalışması yoktur. Bu yüzden onu formülün asıl çalışan maddesi değil, destekleyici bir katkı olarak görmek daha doğrudur.

İçerikler

Panthenol

Panthenol, cilde sürülünce B5 vitaminine (pantotenik asit) dönüşen ve suyu kendine çeken bir bakım içeriğidir; cilt ve saçta nem hissini, ciltte bariyerin toparlanmasını desteklemeye yardımcı olabilir. En sağlam veriler nem ve su kaybı üzerinedir, saçta tel gücü bulguları ise laboratuvarla sınırlıdır. Dökülmeyi durdurduğuna dair kanıt yoktur, geçmeyen egzama ya da derin yarada hekime görünmek gerekir.

Parfüm

Parfüm Notaları

Parfüm notaları, kokunun üst, orta ve alt olmak üzere üç kata ayrılan ve fark edilme sırasını gösteren izlenim tarifleridir. Üst nota ilk dakikaları belirler, orta nota ana karakteri verir, alt nota saatler sonra ciltte kalır; bu sıra moleküllerin farklı hızda buharlaşmasından gelir. Nota listesi içerik listesi sayılmaz, karar vermek için de en az 30 dakika beklemek gerekir.

İçerikler

PDRN (Somon DNA'sı)

PDRN (polideoksiribonükleotit), çoğunlukla somon ya da alabalık sperminden saflaştırılan DNA parçalarından oluşur. Asıl kanıtı enjeksiyon ve yara iyileşmesi çalışmalarından gelir; enjeksiyon kozmetik değil, hekim işlemidir. Krem ve serumlarda büyük molekülün ne kadar geçtiği tartışmalıdır, insan verisi çok azdır ve enjeksiyon sonuçları kreme taşınamaz.

İçerikler

Peptit

Peptit, amino asitlerin kısa zincir hâlinde birleşmesiyle oluşan, proteinden daha küçük bir yapıdır; kremlerde ince çizgi ve pürüz görünümünü azaltmak için kullanılır. İnsan çalışmaları küçük ve kısadır, cilde geçiş de başlıca engeldir, bu yüzden hafif bir etki beklemek gerçekçidir. Güneş kremi ve retinolün yerini tutmaz, botoks enjeksiyonu gibi de davranmaz.

İçerikler

PHA (Polihidroksi Asit)

PHA (polihidroksi asit), glukonolakton gibi çok sayıda hidroksil grubu taşıyan, AHA'lardan daha büyük moleküllü hafif soyucu asitlerin adıdır. Su tutar ve karşılaştırmada glikolik asitten daha az batma yapmıştır. Hassas ciltte düşünülür, ama verinin bir bölümü üretici bağlantılıdır ve etkisi glikolik asidin biraz gerisinde kalabilir.

İçerikler

Poliglutamik Asit (PGA)

Poliglutamik asit (PGA), Bacillus subtilis gibi bakterilerin ürettiği, natto'nun yapışkan kısmında da bulunan uzun bir glutamik asit zinciridir. Cilt yüzeyinde su tutan bir film oluşturması için kullanılır. İnsan verisi sınırlıdır; hyaluronik asitten üstün olduğu ve ağırlığının binlerce katı su tuttuğu iddiaları bağımsız çalışmalarla gösterilmiş değildir.

İçerikler

Resveratrol

Resveratrol, üzüm kabuğu gibi bitkilerde bulunan, antioksidan etkisiyle bilinen bir polifenoldür. Kremlerde yaşlanma karşıtı diye sunulsa da kanıt sınırlıdır: Laboratuvar ve hayvan verisi boldur, insan çalışmaları az ve çoğu karma formüldür. Tek başına %1,5 kremle yapılan yeni bir denemede kırışıklıkta plaseboyu geçememiştir.

İçerikler

Retinal (Retinaldehit)

Retinal (retinaldehit), A vitamini ailesinde retinol ile retinoik asit arasındaki ara basamaktır ve etkin forma bir enzim adımı uzaktadır. Küçük bir çalışmada retinolden daha fazla iyileşme görülmüş, retinoik asitten ise daha az tahriş bildirilmiştir. Hamilelik ve emzirmede kullanılmaz, hekime danışılır.

İçerikler

Retinol

Retinol, A vitamini ailesinden yağda çözünen bir moleküldür; ciltte önce retinale, sonra etkin form olan retinoik aside dönüşür. Bu yolla hücre yenilenmesini ve kolajenle ilgili genleri etkileyebilir, ama retinoik asitten yaklaşık 20 kat zayıftır. Hamilelik ve emzirmede kullanılmaz, hekime danışılır.

Saç

Saç Botoksu

Saç botoksu, bakım ya da düzleştirme ürünlerine verilen bir pazarlama adıdır; içinde botulinum toksini bulunmaz, yasal ya da bilimsel bir tanımı da yoktur. Aynı ad evde durulanan bir maskeyi de salonda ısıyla sabitlenen kimyasal bir işlemi de anlatabilir, bu yüzden içerik listesine bakmak gerekir. Etkisi geçicidir, saç dökülmesini çözmez.

Saç

Saç Koruyucu

Saç koruyucu, teli ısı, sürtünme, güneş ya da renk solması gibi dış etkenlere karşı desteklemeyi amaçlayan saç ürünlerine verilen genel addır; tek bir formülü ya da bilinen resmî bir tanımı yoktur. Isı koruyucu bu grubun bir türüdür. Bu ürünler hasarı azaltmaya yardımcı olabilir, ama oluşmuş hasarı geri getirmez ve ısıyı düşürmek gibi temel önlemlerin yerini almaz.

Saç

Saç Kremi

Saç kremi (balsam), şampuandan sonra sürülüp durulanan, saçı yumuşatan ve taramayı kolaylaştıran üründür. Temelinde pozitif yüklü katyonik maddeler bulunur; bunlar negatif yüklü saç yüzeyine tutunur, statik elektriği ve teller arası sürtünmeyi azaltır. Etkisi yüzeyseldir, yıkamayla azalır ve hasarlı teli onarmaz.

Saç

Saç Maskesi

Saç maskesi, şampuandan sonra sürülüp bir süre bekletilen ve durulanan yoğun saç bakım ürünüdür. Temelinde katyonik maddeler ve yağ alkolleri, çoğu formülde silikon, hidrolize protein ya da yağlar bulunur. Teli yumuşatır, sürtünmeyi azaltır ve yüzeyi düzgün gösterir; ama hasarı geri döndürmez, saçı uzatmaz, dökülmeyi durdurmaz.

Saç

Saç Parfümü

Saç parfümü, saça hoş koku vermek için üretilen, durulanmayan hafif bir spreydir. Formülünde su, alkol ve koku maddeleri öne çıkar, gliserin ya da panthenol gibi bakım katkıları da bulunabilir. Normal parfümden farkını ad değil içerik listesi belirler: Alkolsüz olduğunu varsayma, bakım ya da ısı koruma adımı yerine koyma.

Saç

Saç Serumu

Saç serumu, saçın yüzeyinde ince bir film bırakan, durulanmayan ve çok az miktarda kullanılan sıvı bakım ürünüdür. Silikon bazlı olanlar sürtünmeyi ve kabarmayı azaltmaya, yağ bazlı olanlar yüzeyi yumuşatmaya yardım eder. Etkisi yüzeyseldir ve yıkamayla azalır: Kırık ucu birleştirmez, telin içini yenilemez.

İçerikler

Salisilik Asit

Salisilik asit, yağda çözünebildiği için gözeneğin içine ilerleyebilen bir beta hidroksi asittir (BHA) ve en çok siyah ile beyaz noktalarda denenir. Reçetesiz ürünlerde %0,5-2 oranında bulunur; seyrek başlamak ve nemlendiriciyi atlamamak kuruluğu sınırlar. Ağır sivilcede yetersiz kalır, hamilelik, emzirme ve küçük çocuklarda önce hekime sorulmalıdır.

İçerikler

Salyangoz Müsini

Salyangoz müsini, etiketlerde Snail Secretion Filtrate olarak geçen, salyangoz salgısının süzülmüş hâlidir. Allantoin, glikolik asit, proteinler ve glikozaminoglikanlar içerir; nem ve yumuşaklık hissi verebilir. Kanıt birkaç küçük çalışmayla sınırlıdır ve iyi bir nemlendiriciden üstün olduğu bağımsız denemelerle gösterilmiş değildir.

İçerikler

Seramid

Seramid, cildin en üst tabakasında hücreleri bir arada tutan lipidlerin ana bileşenidir; kremle uygulandığında su kaybını yavaşlatarak kuru ve hassas cildin daha rahat hissetmesine yardımcı olabilir. Bariyer ölçümlerinde olumlu sonuçlar vardır, ama egzama şiddetinde her çalışmada plasebo kremi geçememiştir. Rutine eklemenin pratik yolu, seramidli bir nemlendiriciyi yıkamanın ardından cilt hâlâ nemliyken sürmektir.

Cilt

Serum

Serum, belirli bir derdi hedefleyen etkeni taşıyan, hızlı yayılan hafif bir sıvıdır; su kaybını yavaşlatan nemlendiricinin yerine geçmez. Temizlikten sonra, kremden önce birkaç damla sürülür ve çoğu kişi için bir seferde tek serum yeterlidir. İkinci bir hedef varsa birini sabaha, diğerini akşama ayırmak tahriş riskini azaltır.

İçerikler

Shea Yağı

Shea yağı, Afrika'da yetişen shea ağacının çekirdeğinden elde edilen, oda sıcaklığında yarı katı bir bitkisel yağdır. Oleik ve stearik asidi birbirine yakın oranda içerir, ciltte yumuşatıcı bir film bırakır. Egzama üzerine küçük çalışmalar var, gözenek tıkayıp tıkamadığına dair insan verisi ise zayıftır.

İçerikler

Silikon

Silikon, kozmetikte kayganlık ve pürüzsüz his veren, silisyum ile oksijen zinciri üzerine kurulu sentetik polimerler ailesidir; en bilinenleri dimethicone ve cyclopentasiloxane'dır. Güvenlik değerlendirmeleri dimethicone grubunu kullanıldığı hâliyle güvenli buluyor, Avrupa Birliği'ndeki kısıtlama ise yalnız bazı halkalı silikonları ve esas olarak çevre gerekçesiyle kapsıyor.

Cilt

Skin Cycling

Skin cycling (cilt döngüsü), etkenleri cildi yormadan kullanmak için bir gece asit, bir gece retinoid ve ardından iki gece dinlenme sırasını izleyen bir akşam bakımı takvimidir. Etkenleri seyrek ve ayrı gecelerde kullanma fikri yerleşiktir, ama bu sıranın öteki düzenlerden üstün olduğunu gösteren bir çalışma yoktur. Retinoid içerdiği için hamilelik ve emzirmede uymaz, rozasea ya da egzamada önce hekime sorulur.

İçerikler

Skualan

Skualan, sebumda bulunan skualenin hidrojenlenmesiyle elde edilen, havayla kolay bozulmayan hafif bir yağdır; cilde yumuşaklık, saç uçlarına düzgün bir görünüm verebilir. Su vermediği için nemlendiricinin yerini tutmaz. Kırışıklık, leke ya da sivilce için güçlü klinik kanıtı bulunmadığından beklentiyi yumuşatıcı bir adımla sınırlı tutmak gerekir.

Güneş

SPF

SPF, güneş koruma faktörü demektir ve bir kremin yanığa yol açan ışınlara, ağırlıklı olarak UVB'ye karşı sağladığı korumayı gösteren bir orandır; kaç saat güneşte kalabileceğini söylemez. Yüzde olarak SPF 30 ile SPF 50 arasındaki fark küçük görünür, ama cilde ulaşan ışın SPF 50'de yaklaşık %40 daha azdır. Değer 2 mg/cm² miktarıyla ölçüldüğü için az sürünce koruma düşer.

Saç

Şampuan

Şampuan, saç derisini ve teli yağdan, terden ve ürün kalıntısından temizleyen, yüzey aktif madde temelli bir temizleyicidir. Bu maddelerin bir ucu yağa, diğer ucu suya tutunur; kir miselin içine alınır ve durulamayla gider. Köpük temizliğin ölçüsü değildir, yalnız ürünün saça ve saç derisine yayılmasına yardım eder.

İçerikler

Tatlı Badem Yağı

Tatlı badem yağı, yenilen bademin çekirdeğinden elde edilen, oleik asit ağırlıklı bir yağdır ve kuru ciltte yumuşatıcı olarak kullanılır. Çatlak ve el kuruluğu çalışmaları küçüktür, çoğu karışım ürünle yapılmıştır, saçta da kontrollü veri azdır. Kuruyemiş alerjin varsa kullanmadan önce hekimine sormalısın.

Cilt

Tonik

Tonik, yüz yıkandıktan sonra, nemlendiriciden önce sürülen sulu bir bakım ürünüdür; içindeki etkene göre kalıntıyı alabilir, su ekleyebilir ya da asitle cildi hafifçe soyabilir. Rutinin zorunlu parçası değildir ve gözenek boyutunu değiştirmez. Rozasea, egzama, aktif sivilce ya da zayıf bariyerde kuruluk ve tahrişi artırabileceği için bu durumlarda atlanması daha temkinlidir.

İçerikler

Traneksamik Asit

Traneksamik asit, kanamayı azaltmak için kullanılan, lizin türevi bir ilaçtır; sürülen formları melanin üretimini uyaran plazmin yolunu baskılayarak ton eşitsizliği ve melazma görünümüne destek olabilir. Küçük çalışmalarda %2-5 oranlarında hafif ya da orta düzelme ve iyi tolerans bildirilmiştir. Değerlendirme için 8-12 hafta ve sıkı güneş koruması gerekir, ağızdan formu yalnız hekim planlar.

İçerikler

Üre

Üre (INCI: Urea), cildin doğal nem faktörünün bir parçası olan küçük bir moleküldür. Düşük oranlarda nem tutar ve bariyeri destekler, %10 üzerinde ölü hücre tabakasını yumuşatmaya başlar, %30 ve üstünde güçlü keratolitik etki gösterir. Hassas ya da çatlak ciltte batabilir.

İçerikler

Üzüm Çekirdeği Yağı

Üzüm çekirdeği yağı, şarap üretiminin yan ürünü olan çekirdeklerden elde edilen, yağ asitlerinin yaklaşık %66-75'i linoleik asit olan bir yağdır. Çoklu doymamış yapısı onu çabuk oksitlenen bir yağ yapar. Çekirdek ekstresindeki antioksidanlar yağa çok az geçer, ciltte tek başına insan verisi de sınırlıdır.

İçerikler

Yeşil Çay Özü

Yeşil çay özü, Camellia sinensis yapraklarından elde edilen ve başta EGCG olmak üzere kateşinler içeren bir bitki ekstresidir. Sürülen formlarda sebum ve sivilce üzerine küçük çalışmalar, UV kızarıklığında doza bağlı veri vardır. Kanıt yine de sınırlıdır ve güneş kreminin yerine geçmez.