Wat is lavendelolie, waarvoor wordt het gebruikt? Linalool en gevoeligheid

Lavendelolie is geen enkel ingrediënt; de samenstelling verschilt sterk per plantensoort. De in cosmetica meest voorkomende soort is Lavandula angustifolia; op het etiket staat Lavandula Angustifolia (Lavender) Oil, en het doel is meestal geur. Het toevoegen aan verzorgingsproducten als 'kalmerend' is een ander onderwerp, omdat het effect van de geur op de hersenen en het effect op de huid niet op dezelfde gegevens rusten.

Welke lavendel, welke samenstelling?

De tabel laat zien dat twee 'lavendel'-oliën chemisch verschillende producten kunnen zijn. Lees een studie over de ene soort niet als voordeel van de andere. Zoek op de ingrediëntenlijst naar de Latijnse naam, en houd er ook rekening mee dat de verhouding tussen partijen van hetzelfde product kan verschillen.

Hoe sterk is de claim van kalmering?

Een deel van het bewijs gaat over geur, en daar zijn de gegevens beter dan bij de huid. Bij 20 gezonde vrijwilligers verlaagde lavendelgeur bloeddruk en hartslag, en mensen voelden zich ontspannener. Een meta-analyse meldt dat lavendel bij angst beter is dan placebo of geen behandeling, maar de studies zijn klein en verschillend. In deze gegevens gaat capsule-inname samen met inademing; er is geen onderzoek dat beide direct vergelijkt. Bij aanhoudende angst of slapeloosheid: raadpleeg een arts en laat het niet aan de olie over.

De huidkant is zwakker. In ratten versnelde de wondsluiting; in een muismodel van psoriasis verminderde 10% olie de symptomen, maar dezelfde concentratie veroorzaakte lichte irritatie. We kennen geen gecontroleerd onderzoek bij menselijke huid dat laat zien dat het kalmeert. In celkweek beschadigde de olie menselijke huidcellen al bij een lage concentratie van 0,25%. Dit betekent niet op zichzelf dat het schadelijk is voor de huid, maar het past niet bij de claim dat het 'onverdund gebruikt kan worden'.

Waar komt het risico vandaan?

Het grootste probleem is oxidatie. Beide hoofdbestanddelen bederven in lucht en veranderen in sterkere allergenen:

• Puur linalylacetaat is in de muistest een zwakke sensibilisator (werkzame concentratie 25%); na 10 weken oxidatie daalt de concentratie tot 3,6%, dat is ongeveer 7 keer sterker.
• In zes landen werd bij 2.900 patiënten met dermatitis een patchtest uitgevoerd; geoxideerd linalool reageerde 6,9% positief. Dit is een geselecteerde patiëntengroep en is niet op de algemene bevolking van toepassing.

Het etiket volgt ook deze lijn. Linalool moet al apart worden vermeld; met de EU-regeling 2023 is lavendelolie en -extract ook op deze lijst gekomen. De grens is 0,001% in een product dat op de huid blijft en 0,01% in een product dat wordt afgespoeld. Gemelde gevallen van borstweefselgroei bij kinderen en de algemene risico's van etherische oliën staan beschreven in parfum en etherische oliën.

Als je het gaat gebruiken, waar moet je op letten?

• Breng pure olie niet direct op de huid aan. We kennen geen veilige verdunningsverhouding die voor thuisgebruik is gemeten; een kant-en-klaar product met een vermelde concentratie is beter te voorspellen.
• Bewaar het in een donker flesje, met de dop dicht, koel. Gebruik geen flesje dat lang open heeft gestaan op de huid.
• Gebruik het niet zonder overleg met je arts tijdens zwangerschap en borstvoeding, bij jonge kinderen en bij eczeem.
• Een product dat wordt afgespoeld komt minder met de huid in contact en heeft daarom een lager risico dan een product dat blijft zitten. Test het nieuwe product eerst op de binnenkant van de arm of de elleboogplooi, twee keer per dag, gedurende 7-10 dagen.