Wat is vitamine E (tocoferol), waarvoor dient het? Relatie met vitamine C

Vitamine E is geen enkele stof maar een familie van vier tocoferolen en vier tocotriënolen. In voedingsmiddelen komt gamma-tocoferol het meest voor, in menselijke weefsels is alfa-tocoferol de dominante vorm. Omdat het in vet oplosbaar is, werkt het in de celmembraan en in de oppervlaktevetten van de huid. Wanneer een vetmolecuul begint te oxideren, treedt het op als antioxidant dat de kettingreactie onderbreekt.

Staat op het etiket Tocopherol of Tocopheryl Acetate?

Beide namen komen uit dezelfde familie, maar ze gedragen zich in de formule en in de huid verschillend.

De gegevens over de omzetting lopen uiteen. Eén groep meldde dat deze omzetting in menselijke huid gering is, andere groepen zagen een gematigde omzetting, en sommige muizenstudies vonden helemaal geen omzetting. Als je op het etiket Tocopheryl Acetate ziet, zegt dat dus niet hoe sterk de antioxidant in het product op de huid werkt. In receptvrije antiverouderingscrèmes wordt het meestal gevonden in een gehalte van 0,5-1%. Veiligheidsbeoordelingen van cosmetica hebben het gebruik van deze familie ook veilig bevonden.

Hoe raakt de huid vitamine E kwijt?

Zonlicht verlaagt de vitamine E in de bovenste huidlaag. In één meting daalde het niveau in de stratum corneum na zonblootstelling met meer dan 50%. Ook aanvullen van buitenaf lijkt mogelijk: in één studie verhoogde een lichaamswas met vitamine E het niveau in de bovenste laag ongeveer 3 keer meer dan een dagelijkse tablet, zonder het bloedniveau te veranderen. Een stijging van het niveau bewijst op zichzelf niet dat de huid beschermd wordt, maar wel dat het de oppervlaktelaag bereikt.

In studies verminderde aangebrachte vitamine E de door UVB veroorzaakte vetoxidatie, het oedeem en zonnebrandcellen. Daarom komt het vaak voor in zonproducten, maar het vervangt geen zonnecrème.

Hoe staat het in verband met vitamine C?

De twee vitamines werken in verschillende gebieden en vullen elkaar aan. De antioxidant-taak van vitamine E: het wordt zelf een radicaal, en het in water oplosbare vitamine C geeft er een elektron aan terug. Dit verklaart waarom ze in producten vaak samen voorkomen.

De meest genoemde gegevens komen van varkenshuid. Bij 4 dagen aanbrengen van 15% L-ascorbinezuur en 1% alfa-tocoferol verhoogde de antioxiderende beschermingsfactor ongeveer 4 keer. Elke vitamine alleen beschermde ook, maar de combinatie presteerde beter. Toen ferulinezuur werd toegevoegd, steeg de factor tot ongeveer 8 keer. Het resultaat is niet één-op-één op menselijke huid over te nemen, en er wordt vermeld dat een deel van de onderzoekers banden met de sector heeft.

Helpt het op littekens?

Een vitamine E-capsule doorprikken en op een litteken smeren is een gangbare gewoonte, maar de gegevens ondersteunen dat niet. In een kleine studie na operaties bij 15 personen veranderde vitamine E het uiterlijk van het litteken in 90% van de gevallen niet of verslechterde het, en bij 33% van de deelnemers ontstond contactdermatitis. Een latere systematische review meldde dat er onvoldoende bewijs is dat alleen aangebracht vitamine E een zinvol voordeel voor littekens geeft. De resultaten van studies naar brandwonden en littekens zijn over het algemeen teleurstellend.

Contactallergie: hoe vaak, en waar komt het voor?

Vitamine E wordt niet als een veelvoorkomend allergeen beschouwd, maar het is ook geen risicoloze stof. De percentages bij patiënten die een pleistertest kregen:

Deze percentages gelden voor mensen die al met een huidprobleem naar de test werden verwezen. Voor de algemene bevolking is de frequentie niet bekend. Onder de producten die reacties veroorzaken, springen persoonlijke verzorgingsproducten het meest in het oog, vooral vochtinbrengende crèmes. Zeer zelden zijn erythema multiforme en xanthoma-achtige reacties gepubliceerd.

• Test een nieuw product eerst op de binnenkant van de arm of in de elleboogplooi, twee keer per dag, gedurende 7-10 dagen.
• Krijg je roodheid, jeuk of uitslag, stop dan met het product. Komt het vaak terug, dan kun je een dermatoloog raadplegen over contactdermatitis.
• Hoge doses vitamine E als supplement zijn een apart onderwerp. Ze kunnen het bloedstollingsrisico en de vitamine K-stofwisseling beïnvloeden; vraag je arts voordat je ze gebruikt.