Wat is bèta-glucaan? Vocht uit haver en paddenstoelen

Bèta-glucaan is geen enkel molecuul maar een familie van polysachariden die uit glucoseketens bestaan. Twee producten met dezelfde naam kunnen verschillen in inhoud, afhankelijk van hoe de ketens aan elkaar zijn gekoppeld en van de bron. Bij aanbrengen verwacht je dat het zich meestal als een film op het huidoppervlak vastzet en water vasthoudt. Het verband met immuuncellen maakt het bijzonder, maar dat deel is nog niet volledig begrepen.

Haver of paddenstoel? Soorten bèta-glucaan

Dit onderscheid kun je op het etiket niet altijd zien. De INCI-naam staat op de meeste producten alleen als Beta-Glucan; de herkomst moet je misschien uit de productbeschrijving halen. Wateroplosbare vormen zijn in cosmetica makkelijker te gebruiken; voor niet-oplosbare vormen zijn er meer vragen over de immuunreactie.

Hoe bevochtigt en kalmeert bèta-glucaan de huid?

Het vochtdeel is eenvoudiger: de spiraalstructuur en het grote aantal polaire groepen vormen waterstofbruggen met water, en er ontstaat een film die waterverlies aan het oppervlak beperkt. Zo gedraagt het zich als een vochtbinder en filmvormer.

Het kalmerende deel komt vooral uit het laboratorium. In cel- en 3B-huidmodellen is aangetoond dat carboxymethyl-bètaglucaan de receptor Dectin-1 activeert en ontstekingssignalen zoals IL-1β verlaagt. De auteurs van een recent overzicht dat dit samenvat, erkennen dat het mechanisme niet volledig begrepen is en dat studies elkaar tegenspreken. Daarbij moet worden opgemerkt dat de auteurs van dat overzicht aan een bedrijf verbonden zijn.

Wat laten kleine studies zien?

Naast de haverstudie wordt het vaakst herhaald dat bèta-glucaan, ondanks zijn grote molecuul, tot in de dermis doordringt. Deze bewering komt uit een meting van hetzelfde team op diepgevroren menselijke huid na één aanbrengen; er is geen onafhankelijke bevestiging. Er is ook een placebogecontroleerde studie bij diabetische voetwonden met genezing van 44% tegenover 17% in week 8, maar dat was een medisch product en het mag je verwachtingen van een cosmetische crème niet bepalen.

Beter dan hyaluronzuur?

Er zijn geen betrouwbare gegevens die dit aantonen. De zin "20% vochtinbrengender dan hyaluronzuur" circuleert in merkteksten, maar er is geen door vakgenoten getoetste vergelijking die het ondersteunt. De naast elkaar geplaatste cijfers die je op leveranciers-sites ziet, zijn ook niet terug te voeren op een gepubliceerde studie. Bovendien zijn er directe vochtmetingen die voor hyaluronzuur duidelijk meer gegevens bieden.

Je hoeft deze twee ook niet als concurrenten te zien. Beide zijn grote moleculen die water vasthouden, en er zijn formules met beide ingrediënten samen, maar de superioriteit van het gebruik van beide is klinisch ook niet aangetoond. Voor droge of tot roodheid geneigde huid kan bèta-glucaan een redelijke keuze zijn; als je huidige hyaluronzuurproduct je niet stoort, is er geen sterke reden om het te veranderen.

Waar moet je op letten bij gebruik?

• Plaatsing: er is geen vast protocol. Breng het aan als serum of crème op schone huid, en voeg bij droge lucht een vochtinbrengende crème toe.
• Verwachting: het gevoel van vocht kan snel komen. Voor fijne lijntjes wacht je minstens 6 weken.
• Eczeem: kan lichte droogheid ondersteunen, maar als eczeem opvlamt, vervang de crème dan niet door een behandeling; ga naar de arts.
• Wond: breng het niet aan op een open wond of op huid na een ingreep zonder de arts te raadplegen.
• Allergie: studies melden een goede verdraagzaamheid, maar ze zijn klein. Heb je een allergie voor haver of gist, ga dan na wat de bron van het product is. Test het nieuwe product op de binnenkant van de arm of in de elleboogplooi, twee keer per dag, gedurende 7-10 dagen.
• Regelgeving: in de bijlagen met beperkte stoffen van de EU-cosmeticaverordening staat geen apart item voor bèta-glucaan. Ben je benieuwd naar het traditionele gebruik van haver, bekijk dan de pagina colloïdale haver.