Wat is milia? De witte bultjes rond de ogen

Wat is milia? Milia zijn parelwitte bultjes gevormd door kleine cysten gevuld met keratine, direct onder het huidoppervlak; ze zijn onschadelijk. Het is geen acne, dus knijpen verwijdert het niet, en dat brengt bovendien littekens en infectierisico met zich mee. Bij volwassenen verdwijnt het vaak binnen weken of maanden vanzelf. Blijft het of stoort het je, dan kan de dermatoloog het met een steriele naald of mes openen en verwijderen. Groeit het bultje, bloedt het of geneest het niet, dan is het misschien geen milia; laat het onderzoeken.

Eerst dit: knijpen helpt niet

Als je naar de witte stip onder je oog kijkt, is je eerste impuls hem tussen je vingers te nemen. Doe dat niet. Milia is een kleine cyste die onder de huid is ingesloten, met de top bedekt door de huid. Zelfs een specialist opent die bedekking met een steriel instrument voordat hij de inhoud verwijdert. Druk met de nagel verwijdert de cyste niet, beschadigt de huid eromheen en kan littekens veroorzaken.

Hetzelfde geldt voor naalden en openingsinstrumenten die thuis worden gebruikt. Het gebied rond het ooglid is dun en gevoelig, en werken dicht bij het oog is een apart risico. Naalden gebruiken terwijl je in de spiegel kijkt, verhoogt ook het infectierisico. Geen enkele internetvideo verwijdert dit risico.

Heb je toch geknepen, houd het gebied dan schoon en breng er geen nieuw product op aan. Wordt het rood, warm en pijnlijk, ga dan dezelfde dag naar de arts.

Wat is milia en hoe ontstaat het?

De huid vervangt constant oude cellen. Soms worden deze cellen niet afgestoten maar onder het oppervlak opgesloten, verharden ze en vormen een kleine cyste gevuld met keratine. De bultjes zijn meestal enkelvoudig of in kleine groepjes, doen geen pijn en jeuken niet. Ze zijn niet besmettelijk en zijn geen soort acne. Soms is er geen duidelijke trigger, dus hoef je niet te denken dat je iets verkeerds hebt gedaan.

Zware crèmes worden ook vaak als oorzaak genoemd. Dikke en op olie gebaseerde producten rond de ogen zouden een risico kunnen vormen, maar er is geen sterke meting. Toch is het een redelijke test om een tijd te stoppen als de bultjes zijn begonnen na een nieuw oogproduct. Voor de toepassing kun je het artikel is oogcrème nodig lezen.

Acne of milia? Verwarrende bultjes

Milia is niet het enige dat kleine bultjes rond de ogen veroorzaakt. Deze tabel is geen diagnosehulpmiddel, maar een gids die laat zien waarom je naar het onderzoek moet gaan. Heb je twijfels, dan kan een dermatoloog de meeste bultjes door te kijken onderscheiden.

Lees de laatste regel en raak niet in paniek, maar onthoud dit detail: milia blijft vaak gelijk of verdwijnt na verloop van tijd. Een bultje dat groeit, bloedt, korst vormt of een wond blijft die niet geneest, moet niet worden afgedaan als 'waarschijnlijk milia'.

Wat moet je doen als je een wit bultje ziet?

De onderstaande volgorde is een voorbeeld gebaseerd op algemene adviezen, geen vaste planning.

1. Blijf eraf. Niet knijpen, schrapen of prikken.
2. Maak een foto in hetzelfde licht. Na enkele weken zie je beter of het is gegroeid.
3. Denk na over een oogcrème, make-upproduct of corticosteroïdcrème die je de laatste weken bent gaan gebruiken, en noteer dit.
4. Ben je een dikke nieuwe crème begonnen, stop er dan mee. Een receptmedicijn stop je niet zonder je arts te raadplegen.
5. Is het bultje pijnloos en stabiel, wacht dan af. Bij volwassenen kan het binnen weken tot maanden verdwijnen.
6. Verbetert het niet binnen enkele maanden, of groeit het, bloedt het of maakt het een wond, ga dan naar de dermatoloog.

Wat kun je thuis doen?

Er is geen bewezen thuisbehandeling voor milia; vaak is wachten de juiste keuze. Toch zijn er stappen die je huid ondersteunen en het risico op nieuwe bultjes kunnen verkleinen:

• Was je gezicht twee keer per dag met een zachte reiniger; de techniek vind je in het artikel hoe was je je gezicht.
• Verwijder make-up voor het slapengaan en reinig het ooggebied zonder te wrijven. Voor de methode kijk je naar het artikel hoe maak je make-up schoon.
• Smeer elke dag een breed spectrum zonnecrème met minstens SPF 30, breng het elke 2 uur opnieuw aan en ook na zweten of zwemmen. Voor het ooggebied kun je kijken naar hoe smeer je zonnecrème.
• Pauzeer een tijdje met dikke, op olie gebaseerde crèmes rond de ogen.
• Smeer geen steroïdcrèmes zonder recept lange tijd op je gezicht.

Helpen peeling en retinol?

Van sommige hardnekkige bultjes wordt gemeld dat ze verbeteren met peeling of retinol, maar daar zijn twee voorbehouden. Ten eerste is het bewijs niet sterk. Ten tweede reageert het ooggebied gemakkelijk op deze producten. Vraag daarom je arts voordat je ze in de buurt van het ooglid gebruikt, en als je peelt, overschrijd de algemene regel niet: maximaal 1-2 keer per week. Tijdens zwangerschap en borstvoeding wordt retinoïde helemaal niet gebruikt; vraag je arts.

Hoe doet de specialist de behandeling?

Milia vereist medisch gezien geen behandeling; de ingreep wordt meestal gedaan omdat het uiterlijk storend is. De opties van de dermatoloog verschillen naar gelang de plek en het aantal bultjes:

• Openen en verwijderen: de top van het bultje wordt geopend met een steriele naald of mesje, en de inhoud wordt zorgvuldig verwijderd. Het is een vaak gebruikte methode bij een klein aantal bultjes.
• Invriezen of wegbranden: cryotherapie of elektrisch wegbranden en schrapen kunnen worden toegepast.
• Receptretinoïde crème: bij veel en wijdverspreide bultjes komen opties als adapaleen of tretinoïne in aanmerking.
• Peeling, dermabrasie of laser: komen ter sprake bij wijdverspreide gevallen.
• Medicijnen via de mond: worden soms gebruikt bij plaque-milia.

Welke methode wordt gekozen, beslist de arts op basis van de plek en het aantal bultjes. Rond het ooglid laat je de ingreep uitvoeren onder steriele omstandigheden en door een arts met ervaring in dit gebied. De ingreep verwijdert een bultje, maar voorkomt niet dat er nieuwe ontstaan.

Witte bultjes bij baby's

Ongeveer de helft van de pasgeborenen krijgt milia; het komt het vaakst voor rond de neus en verdwijnt binnen enkele weken vanzelf. Niet knijpen, schrapen, of volwassenenlotion of olie aanbrengen. Heb je twijfels over de huid van je baby, of gaan de bultjes gepaard met roodheid, vocht of koorts, ga dan naar de kinderarts.

Is milia te voorkomen?

Eerlijk antwoord: grotendeels niet. De meeste bultjes bij baby's en bij het primaire type kunnen niet worden voorkomen. Bij de latere types kunnen de risico's worden verkleind door de zon te beperken, dikke crèmes te pauzeren, steroïdcrèmes alleen op advies van een arts te gebruiken en het gezicht regelmatig te reinigen. De effecten daarvan zijn niet met sterke studies gemeten, maar het zijn onschuldige en eenvoudige stappen.

Veelgestelde vragen over milia

Is milia besmettelijk?

Nee, het is niet besmettelijk. Koepelvormige bultjes met een ingedeukte top kunnen echter molluscum zijn, en dat is wel besmettelijk. Als je niet zeker bent, laat het dan onderzoeken.

Kan ik make-up op de bultjes aanbrengen?

Oliehoudende make-upproducten worden tot de risicofactoren gerekend. Wil je ze verbergen, kies dan een product zonder olie, sla de avondreiniging niet over, en probeer het bultje niet glad te maken door erover te wrijven of te schrapen.

Blijft er een litteken als het verwijderd wordt?

Bekend is dat thuis knijpen littekens kan achterlaten. Ingrepen door de arts kunnen, net als elke behandeling, eigen risico's hebben; vraag voor de ingreep wat je per behandeling kunt verwachten.

Komt het door mijn vette huid?

Milia bestaat uit keratine die onder de huid is opgesloten, niet uit een verstopte porie. Daarom helpen harde, uitdrogende acneproducten meestal alleen om irritatie te veroorzaken.

Wanneer moet je naar de dermatoloog?

Veel milia zijn af te wachten, maar maak een afspraak als:

• de bultjes na enkele maanden niet verbeteren, toenemen of je uiterlijk storen.
• een bultje groeit, bloedt, korst vormt of openbreekt en weer dichtgaat.
• de bultjes zijn verzameld op een verhoogd, rood gebied, of er zijn er plotseling veel en ze jeuken.
• je gele platte plekjes, bultjes met een ingedeukte top of een knobbel op het ooglid hebt opgemerkt.
• het begon na een brandwond, blaarvorming of langdurig gebruik van een geneesmiddel.
• na het uitknijpen het gebied rood, warm, pijnlijk of gezwollen wordt. In dat geval ga je dezelfde dag langs.
• er zwelling op het ooglid is, en er veranderingen in het zicht, pijn in het oog of gevoeligheid voor licht zijn ontstaan. Ook dan ga je dezelfde dag langs.