Wat is silicone, is het schadelijk? Dimethicone en cyclo-soorten

'Silicone' in cosmetica is geen enkele stof, maar een synthetische familie met een ruggengraat van silicium- en zuurstofatomen waaraan groepen als methyl zijn gekoppeld. In de chemie heten ze siloxanen. De lengte en vorm van de keten bepalen of de stof van de huid verdampt of als film blijft liggen. Daarom is de vraag 'is silicone schadelijk?' niet goed te beantwoorden zonder te weten over welke soort het gaat.

Onder welke namen komt silicone op het etiket voor?

Namen die eindigen op -cone, -conol of -siloxane behoren meestal tot deze familie. Binnen dezelfde familie verschilt het gedrag sterk:

Voor de vluchtige soorten bestaat een aparte regelgevingsdiscussie, met data die je in het artikel cyclopentasiloxane vindt.

Wat doet silicone wel en niet voor de huid?

Dimethicone laat een dunne laag op de huid achter die water afstoot. Die laag maakt de textuur glad en laat het product gemakkelijk uitsmeren. Het sterkste bewijs voor bescherming ligt bij het voorkomen van irritatie: een systematische review van 49 studies concludeerde dat barrièrecrèmes met dimethicone helpen bij het voorkomen van door irritatie veroorzaakt contacteczeem. In de VS wordt dimethicone in vrij verkrijgbare huidbeschermende producten als actief bestanddeel geaccepteerd in een bereik van 1-30%.

Toch moet je het niet gelijkstellen aan vaseline. In een review van vochtinbrengende crèmes wordt het waterverlies door de huid met vaseline met meer dan 98% verminderd, terwijl voor lanoline, minerale olie en silicone een percentage van 20-30% wordt genoemd. Laboratoriummetingen laten ook zien dat de dimethiconefilm waterdamp niet volledig tegenhoudt; de doorlaatbaarheid hangt af van de structuur en de textuur. Dus de beschrijving 'bedekt de huid als plastic' klopt niet met deze gegevens. Dezelfde gegevens laten zien dat silicone op zichzelf geen sterke vochtinbrenger is voor zeer droge huid.

Het poriënverhaal is onduidelijker. Vaak wordt geschreven dat silicone de poriën niet verstopt, maar die informatie berust grotendeels op de logica van molecuulgrootte en de beoordelingen van de sector; er is weinig gecontroleerd onderzoek bij mensen. Als na een siliconenproduct het aantal comedonen toeneemt, kan de oorzaak ook in een ander deel van de formule zitten. Het product enkele weken laten staan en de huid volgen zegt meer dan het etiket.

Is silicone schadelijk? Wat zeggen de beoordelingen?

• Dimethicone en vergelijkbare polymeren: Het deskundigenpanel dat cosmetische ingrediënten beoordeelt, heeft in 2003 20 en in 2022 30 polymeren beoordeeld, en ze veilig bevonden voor de gebruikscondities. Omdat de moleculen groot zijn, wordt niet verwacht dat ze in belangrijke hoeveelheden door de huid gaan. Het panel werkt met steun van de sector; het resultaat moet met dat in gedachten worden gelezen.
• Cyclotetrasiloxane (D4): In de EU is het ingedeeld als reproductietoxisch. Sinds 2019 is het in cosmetica in de EU verboden en het staat ook op de lijst van verboden stoffen in de Turkse cosmeticaverordening.
• Cyclopentasiloxane (D5) en Cyclohexasiloxane (D6): De EU-grens komt uit de chemicaliënregelgeving en is gericht op persistentie in het milieu. Het gezondheidsbezwaar van het wetenschappelijk comité over D5 is beperkt tot inhaleerbare haar- en zonnesprays.
• Dimethicone en amodimethicone: Deze beperking valt er niet onder. Daarom is de zin 'silicone wordt verboden' onvolledig.

Onzeker blijft de bron van de gegevens. Een groot deel van de informatie komt uit dossiers van de sector; onafhankelijk en langdurig onderzoek bij mensen is beperkt. De beschikbare data laten geen schade zien, maar het is niet genoeg om te zeggen dat het onderwerp in alle opzichten gesloten is.

Kort overzicht van silicone voor het haar

Het vermindert wrijving in het haar, maakt kammen makkelijker en herstelt de haarschacht niet van binnenuit. Opbouw, haaruitval en de bewering dat het 'het haar verstikt' worden één voor één behandeld in het artikel is silicone schadelijk voor haar. Voor de formulelogica van siliconenproducten kun je de pagina haarserum lezen.

Wat zegt 'vrij van silicone' op het etiket?

Volgens de Turkse claimsgids mag een product dat silicone bevat deze term niet gebruiken, en voor 'vrij van'-claims op de verpakking wordt ook een analyserapport van een geaccrediteerd laboratorium gevraagd. De term zegt alleen dat de stof niet aanwezig is, niet dat het product veiliger of effectiever is. De gids staat ook niet toe dat de afwezigheid van een ingrediënt als absolute garantie wordt gepresenteerd. Als milieu of gewicht op fijn haar je criteria zijn, geeft het zoeken naar de namen in de lijst een betrouwbaarder beeld dan de voorkant van de verpakking.