Wat is SPF? Wat is het verschil tussen SPF 30 en SPF 50?

Wat is SPF? SPF (zonbeschermingsfactor) is het getal dat aangeeft hoeveel bescherming een product biedt tegen stralen die huidverbranding veroorzaken, dus vooral UVB. SPF 30 filtert ongeveer 97% van de UVB, SPF 50 ongeveer 98%. Het verschil lijkt klein, maar de straling die de huid bereikt daalt van 3,3% naar 2%. SPF zegt niet hoe lang je in de zon kunt blijven, en vertelt op zichzelf ook niets over UVA-bescherming. Daarvoor zoek je op het etiket naar breed spectrum, het UVA-symbool of PA.

Wat meet SPF precies?

SPF is een verhouding. De UV-dosis die nodig is om onbeschermde huid rood te laten worden, wordt vergeleken met de dosis die nodig is om dezelfde huid met crème rood te laten worden. SPF 30 betekent dat de met crème bedekte huid ongeveer 30 keer meer dosis ontvangt voordat ze rood wordt. De test wordt op mensen uitgevoerd, waarbij 2 mg product per vierkante centimeter huid wordt aangebracht.

Omdat wordt gemeten wat roodheid veroorzaakt, zegt het getal vooral iets over UVB. Het aandeel van UVA, dat vooral bij rimpels en vlekken een rol speelt, weerspiegelt zich nauwelijks in dit getal. Daarom is theoretisch ook een product met een hoge SPF maar zwakke UVA-bescherming mogelijk. Dit onderscheid maakt het lezen van het etiket bij de zonnecrèmestap in de ochtendroutine waardevol.

Beschermt SPF 30 30 keer langer?

Nee. De berekening "als ik in 10 minuten verbrand, kan ik met SPF 30 300 minuten blijven" klopt niet. SPF zegt iets over de hoeveelheid zonne-energie, niet over tijd. Dezelfde hoeveelheid energie krijg je 's ochtends om 09.00 in ongeveer een uur, en 's middags om 13.00 in ongeveer 15 minuten. Dezelfde SPF geeft dus op verschillende tijdstippen heel verschillende resultaten.

Ook andere factoren veranderen de energie die de huid ontvangt, naast het tijdstip:

• Breedtegraad en hoogte: Hoe dichter bij de evenaar, hoe meer UV. Per 1.000 meter stijgt het ongeveer 10%.
• Wolken en reflectie: Wolken verminderen het meestal, maar houden het niet tegen. Vers sneeuw kan tot 80% van de UV terugkaatsen.
• Huidskleur: Lichte huid verbrandt sneller.
• Hoeveelheid en herhalen: Zweet, water en een handdoek nemen de crème weg.

In de praktijk blijft de regel altijd gelden: als je buiten bent, welke SPF je ook gebruikt, breng het elke 2 uur opnieuw aan, en direct na zweten en zwemmen.

Hoeveel bescherming bieden SPF-waarden?

De onderstaande percentages zijn berekend uit de definitie van SPF: bij SPF 30 komt een dertigste van de verbrandingsstraling door op de huid. De cijfers gelden voor de laboratoriumhoeveelheid; in echt gebruik blijven ze lager.

Uit de tabel komen twee conclusies. Ten eerste filtert geen enkele waarde alle UV. Ten tweede laten de percentages het verschil kleiner lijken dan het is. Tussen 97% en 98% lijkt maar één punt verschil te zitten, maar bij SPF 50 komt ongeveer 40% minder straling door op de huid.

SPF 30 of SPF 50?

Minstens SPF 30 is de gebruikelijke ondergrens voor de meeste dagelijkse situaties. SPF 50 maakt verschil op dagen waarop je hoeveelheid en duur niet kunt controleren. De onderstaande lijst is geen tabel uit bronnen, maar een startpunt afgeleid van algemene regels.

• Korte uitstapjes in de stad, kantoordag: minstens SPF 30 is voldoende. Hier bepalen hoeveelheid en routine meer dan het getal.
• Strand, berg, sneeuw, lang buiten zijn: SPF 50 of 50+ is een verstandige keuze; let ook op of het waterbestendig is.
• Verbrand je snel of heb je pigmentvlekken: kies een hoge waarde; heb je een voorgeschiedenis van huidkanker, bepaal het doel dan samen met je arts.
• Als je weet dat je weinig smeert: een hoge SPF compenseert het tekort gedeeltelijk, probeer toch de hoeveelheid te verhogen.
• Als SPF 50 zwaar aanvoelt op je huid: de SPF 30 die je met plezier elke dag gebruikt, beschermt veel meer dan de SPF 50 die in de la ligt.

Hoe zinvol is alles boven 50?

Hier lopen de meningen uiteen. Het Europese etikettenadvies zegt dat waarden boven 50 de bescherming niet significant verhogen, en groepeert ze allemaal onder het label "50+". Een klinische studie liet daarentegen zien dat bij te weinig aanbrengen producten met SPF 70 en 100 meer bescherming bieden dan producten met een lage SPF. Praktisch gezien: een hoog getal doet geen kwaad, maar vervangt niet de juiste hoeveelheid en het herhalen.

Waarom valt het getal op het etiket in het echt lager uit?

Want de test gebeurt met 2 mg/cm², terwijl mensen er vaak tussen een kwart en de helft van aanbrengen. In een langdurige follow-upstudie met 56 personen was de mediane hoeveelheid minder dan de helft van die in de SPF-test.

• De helft van de hoeveelheid: volgens het Europese advies kan de bescherming bij de helft van de hoeveelheid tot tweederde dalen.
• Te weinig: bij 0,5 mg/cm² bood het product met het etiket SPF 70 ongeveer 19, en het product met SPF 100 ongeveer 27 bescherming.
• Formule onduidelijk: sommige studies vinden een lineair verband tussen hoeveelheid en SPF, andere een exponentieel verband. Er is geen exacte berekening, maar de richting is dezelfde: weinig crème, bescherming ver onder het etiket.

Hoe je de hoeveelheid met vinger- en theelepelmaat instelt, vind je in het artikel hoe smeer je zonnecrème.

Levert regelmatig gebruik echt iets op?

Los van het lezen van etiketten is het voordeel van regelmatig gebruik ook gemeten in langdurige studies. In een gerandomiseerde studie in Australië vorderden huidverouderingsverschijnselen bij mensen die elke dag smeerden 24% minder dan bij mensen die alleen smeerden wanneer zij dat wilden.

In een andere studie in dezelfde regio met 1.621 personen, gedurende een follow-up van 10 jaar, werden bij degenen die elke dag smeerden 11 en bij degenen die alleen smeerden wanneer zij wilden 22 nieuwe melanomen gezien. Dit resultaat is bemoedigend, maar statistisch op de grens. Bovendien waren de deelnemers mensen met een lichte huid die in een gebied met zeer hoge UV leefden. Lees het daarom niet als 'crème voorkomt melanoom', maar als 'regelmatig gebruik kan het risico verlagen'. Cosmetische producten kunnen geen ziekte beloven te genezen; deze gegevens verklaren vooral waarom bescherming zinvol is.

Wat SPF niet vertelt: UVA, PA en breed spectrum

UVA draagt sterk bij aan huidverouderingssporen en pigmentvlekken in het gezicht, en speelt ook een rol bij het risico op huidkanker. Op het etiket kun je dit met drie verschillende aanduidingen zien.

De kritische golflengte is het punt waaronder 90% van het door het product geabsorbeerde licht ligt. Naarmate de waarde stijgt, reikt de bescherming verder naar langere golven UVA. PA-aanduidingen zijn gebaseerd op een test die de blijvende verdonkering door UVA in de huid meet. Het systeem is vrijwillig en er is geen officiële drempel voor wat 'voldoende' is.

Een klein voorbeeld: volgens de Europese regel moet een product met SPF 50 een UVA-beschermingsfactor van ongeveer minstens 17 hebben. Dit getal valt in dezelfde trede als de PA++++-drempel. Maar de regel van een derde is slechts een ondergrens: twee producten kunnen hetzelfde teken dragen en toch verschillende UVA-bescherming bieden. Deze berekening betekent ook niet dat de methoden één op één overeenkomen; hij geeft alleen een ruwe indruk.

Misleidende etiketteringen

• "Sunblock", "volledige bescherming": geen enkel product filtert alle UV, en de Europese en Amerikaanse regels willen dat dergelijke bewoordingen worden vermeden.
• "Hele dag bescherming": het wekt de indruk dat je niet hoeft te herhalen. De regel van 2 uur blijft gelden.
• "Waterdicht": zo'n product bestaat niet. De juiste aanduiding is 'waterbestendig' met een vermelde tijd: 40 of 80 minuten.
• De SPF van twee producten optellen: een vochtinbrengende crème met SPF 30 plus een foundation met SPF 30 wordt geen SPF 60.
• Product met SPF maar zonder vermelding van breed spectrum: in de VS moeten dergelijke producten, en producten met SPF onder 15, op het etiket vermelden dat ze alleen helpen verbranding te voorkomen en niet huidkanker of vroegtijdige veroudering.
• Een antioxidantenserum als zonnecrème zien: een vitamine C-serum kan de ochtendroutine ondersteunen, maar is geen UV-filter.

Het etiket in 20 seconden lezen

1. SPF: is er minstens 30?
2. UVA: staat er 'breed spectrum', het UVA-symbool in een cirkel of een hoge PA-aanduiding?
3. Water en zweet: koop je het voor sport of zee, staat er 40 of 80 minuten?
4. Filtertype: op gevoelige huid irriteren zinkoxide en titaniumdioxide minder. Om de lijst te lezen is de gids voor het lezen van etiketten handig.
5. Textuur: is het een textuur die je elke dag kunt gebruiken? Als je het niet zeker weet, helpt een huidanalyse je om je huidtype te zien.
6. Datum: zijn de houdbaarheidsdatum en de houdbaarheid na opening in orde?

Veelgestelde vragen over SPF

Heb je op donkere huid SPF nodig?

Ja. Op donkere huid verbrandt de huid minder rood en is de verbranding moeilijker op te merken, maar ze kan wel optreden. Zichtbaar licht kan ook donkere vlekken verergeren. Een breedspectrumproduct met minstens SPF 30, bij voorkeur met ijzeroxide, vermindert op zulke huid zowel vlekken als sporen en biedt extra ondersteuning.

Is SPF 15 niet genoeg?

SPF 15 filtert ongeveer 93% van de UVB, maar omdat er in het echt weinig wordt aangebracht, daalt dit cijfer snel. Daarom wordt in dagelijks gebruik minstens SPF 30 als ondergrens aanbevolen.

Vervangt een vochtinbrengende crème met SPF de zonnecrème?

Als het breed spectrum is met minstens SPF 30 en je het even dik aanbrengt als zonnecrème, kan het volstaan. De meeste mensen smeren een vochtinbrengende crème niet zo dik aan en slaan de ooggebieden vaker over. Voor een dag aan het strand moet je ook letten op waterbestendigheid.

Daalt de SPF na opening?

Van fabrikanten wordt verwacht dat zonnecrèmes minstens drie jaar werkzaam blijven; volg de datum als die er staat. Vertrouw het getal op het etiket niet als de crème in de warmte heeft gestaan of van kleur of textuur is veranderd. Tijden zoals 6M en 12M op het symbool van een open pot tonen de houdbaarheid na opening.