Wat is haarbeschermer, en waarvoor dient het? Soorten en grenzen

'Haarbeschermer' is geen ingrediëntnaam en ook geen officiële productcategorie, maar een term die de belofte van het product beschrijft. Met deze naam kan zowel een spray tegen warmte als een verzorgingsproduct met UV-filter worden verkocht, of een crème die verkleuring moet tegengaan. Daarom moet je, voordat je beslist, eerst vragen: tegen wat beschermt dit product het haar precies, en met welk ingrediënt doet het dat?

Tegen wat beschermt een haarbeschermer het haar?

Haar dat uit de hoofdhuid komt, kan zichzelf niet vernieuwen; daardoor stapelt schade zich op en is die het duidelijkst zichtbaar aan de punten. Beschermingsproducten richten zich op vier hoofdfactoren. De onderstaande tabel vat samen wat je voor elk moet zoeken en hoe sterk het bewijs is.

Wrijving

Dit is een van de belangrijkste bronnen van dagelijkse schade, en ook het gebied waar het effect van producten het duidelijkst zichtbaar is. Het haaroppervlak is licht negatief geladen, daarom hechten positief geladen verzorgingsstoffen zich eraan. Siliconen laten na het spoelen ook een dunne film achter die de wrijving tussen de haren en breuk helpt verminderen. Hier is de bescherming geen chemisch schild, maar het maken van een oppervlak waarop het haar makkelijker glijdt. Het aandeel van wrijving mag niet worden onderschat: in een laboratoriumstudie liep het eiwitverlies van haar dat in een reinigingsoplossing lag, toen wrijving werd toegevoegd, op tot ongeveer zevenvoudig vergeleken met water alleen.

Zon

Laboratoriumstudies tonen aan dat een aantal UV-absorberende stoffen zowel het haar als de kleur kan beschermen. Het probleem zit in de formule: wat voor de ene stof werkt, werkt misschien niet voor een andere, dus de resultaten zijn moeilijk te vergelijken. Ook is bekend dat de zonsimulators die bij tests worden gebruikt niet altijd overeenkomen met echt zonlicht. Zie je op de verpakking SPF, houd dan rekening met het volgende: deze waarde is gedefinieerd voor de huid; voor het haar is er geen algemeen erkende schaal met dezelfde betekenis.

Kleur

In een laboratoriumstudie met gekleurd haar was het verlies het grootst in de groep waar licht en shampoo samen werden toegepast; met alleen licht of alleen wassen was het duidelijk minder. Organische filters die op het haar achterbleven, beschermden de kleur tussen 15% en 40%, en de bescherming nam toe naarmate de hoeveelheid filter toenam. Deze cijfers komen uit de haarbundelproef; of er na het spoelen van een product zoveel filter in het haar achterblijft, is een aparte vraag.

Wat is het verschil tussen haarbeschermer en warmtebeschermer?

Warmtebeschermer is een subtype van de haarbeschermer dat op één factor is gericht. Het verschil is dit: elke warmtebeschermer is bedoeld om het haar te beschermen, maar niet elk product met 'haarbeschermer' in de naam is op warmte getest. De twee termen kunnen ook samen in één productnaam voorkomen. Zoek in dat geval op het etiket naar een temperatuurvermelding, een instructie over hoe je het vóór het warmte-apparaat gebruikt, en een ingrediënt dat daarvoor geschikt is. Voor de details van de ingrediënten en wat het bewijs zegt, kun je de pagina warmtebeschermer raadplegen.

Welk producttype past het best bij welk doel?

De bevinding over oliën komt uit een laboratoriumstudie waarin drie oliën werden vergeleken: kokosolie verminderde het eiwitverlies duidelijk, minerale olie en zonnebloemolie niet. Bindingsbeschermende additieven die aan kleur- of ontkleuringsmengsels worden toegevoegd zijn een apart onderwerp; ze worden tijdens de chemische behandeling gebruikt en vallen onder de pagina bindingsherstellende haarverzorging.

Voor wie is haarbeschermer nuttig?

Niet elk haar heeft dezelfde bescherming nodig. De onderstaande tabel is eerder een startpunt, afgeleid van waaraan het haar wordt blootgesteld, dan van bewijs.

Hoe toets je de beschermingsbelofte van een product op het etiket?

1. Welk ingrediënt staat erop? Een vage term als 'tegen externe invloeden' zegt niet wat er precies wordt bedoeld.
2. Is er een ingrediënt dat bij die factor past? Voor warmte een polymeer of siliconen, voor wrijving siliconen of een kationische stof, voor zon een UV-filter zoals Benzophenone-4 of Ethylhexyl Methoxycinnamate.
3. Wordt het afgespoeld? Hoeveel stof op het haar blijft na het spoelen, is niet af te lezen van het etiket; product dat in het haar blijft, heeft een langere contacttijd.
4. Staat er een gebruiksinstructie? Als niet duidelijk is wanneer en in welke haarsituatie het moet worden gebruikt, is het ook lastig om het als beschermingsstap te plannen.
5. Is er een meetgegeven? Zo ja, kijk dan waarop en hoe het is getest. Staat er geen cijfer, lees de belofte dan als een algemene verzorgingsbelofte.

Waarom staan productloze maatregelen nog steeds bovenaan?

Beschermingsproducten proberen schade te verminderen, maar de gewoonte die de oorzaak wegneemt, is de eigenlijke oplossing. Bekijk daarom voordat je een product koopt deze lijst:

• Warmte: de laagst werkende instelling, dunne lagen, weinig passages, zelden gebruiken.
• Zon: een hoed maakt de vraag of een filter zich aan het haar hecht overbodig. Voor de voorbereiding op strand- en zwemdagen vind je informatie in het artikel haarverzorging in de zomer.
• Wrijving: niet wrijven met een handdoek, knopen van de punten af ontwarren, het haar niet strak vastbinden.
• Kleur: minder vaak wassen en het haar in de zon afdekken.

Wat mag je niet verwachten van haarbeschermer?

• Dat het schade terugdraait. Gebroken haar hecht zich niet weer aan elkaar; een door warmte veranderde structuur keert niet terug. Het product wil latere schade verminderen, het wist het verleden niet uit.
• Dat het de hoofdhuid beschermt. Het filter in een haarproduct is niet bedoeld om de huid tegen de zon te beschermen. Voor scheidingslijnen en dunne gebieden smeer je een breed spectrum zonnecrème met minstens SPF 30 aan en breng je die elke 2 uur opnieuw aan, ook na zweten of zwemmen.
• Dat één fles alles doet. Warmte, zon en wrijving vragen om verschillende ingrediënten. Zie je de belofte 'bescherming tegen alles', zoek dan op de ingrediëntenlijst naar een ingrediënt voor elk van deze factoren.
• Dat het uitvallen of groei verandert. Haar ontstaat in het haarzakje onder de huid; een product dat op de haarschacht wordt aangebracht, werkt daar niet op. Bij duidelijk dunner worden of uitvallen moet je naar een dermatoloog in plaats van van product te wisselen.