PHA (Polihidroksi Asit) Nedir? AHA'dan Farkı ve Hassas Cilt

PHA, AHA ile aynı temel kimyanın daha iri ve suya daha yatkın versiyonu gibi düşünülebilir. Üzerindeki çok sayıda hidroksil grubu suyu kendine çeker, boyutunun ise üst tabakaya geçişi yavaşlattığı düşünülür. Pazarlamada "yeni nesil AHA" diye anılır. Ciltte ölçülen fark gerçek ama sanıldığı kadar büyük değil, ayrıca güç kaybıyla birlikte gelebiliyor.

Glukonolakton ve laktobionik asit nasıl ayrılır?

Etikette PHA diye bir ifade göremezsin, moleküllerin adını ararsın. Ailede en sık geçen iki isim aynı işi yapmıyor. Laktobionik asit bir şeker ile glukonik asidin birleşimidir, bu yüzden teknik olarak aldobionik asit (bionik asit) sınıfındadır, ama pratikte PHA içinde anılır.

PHA'nın AHA'dan farkı ölçülünce ne kadar çıkıyor?

Bilinen bir karşılaştırmada glukonolaktonlu ürünler glikolik asitli ürünlerle 12 hafta yan yana denenmiş. İki grup da yaşlanma görünümünde anlamlı düzelme göstermiş. İki ölçümde ise AHA önde kalmış: Soluk görünümde %17,1'e karşı %12,4, cildin esneyip geri dönmesinde %13,5'e karşı %10,2. PHA'nın üstün olduğu yer tolerans: 6. ve 12. haftada batma ve tahriş AHA grubunda anlamlı olarak daha fazlaymış.

Bu çalışmanın yazarları arasında bu içerikleri geliştiren bir şirketin araştırmacıları var, bu yüzden bağımsız tekrara ihtiyaç duyar. Dengeli okuması şu: Biraz daha az etki, belirgin biçimde daha az rahatsızlık. Cildin AHA taşıyamıyorsa bu takas mantıklı olur. Sorunsuz taşıyorsa PHA'ya geçmek için güçlü bir neden yok.

Güneş hassasiyeti gerçekten yok mu?

PHA'nın en sık duyulan vaadi budur, ama dayanağı dar. 2004 tarihli bir çalışmada glukonolakton, laboratuvar modelinde UV'nin tetiklediği elastin geni etkinleşmesine karşı %50'ye varan koruma sağlamış, insan derisinde de güneş yanığı hücrelerini anlamlı biçimde artırmamış. Laktobionik asit için aynı netlikte veri yok. AHA'lar için önerilen bir haftalık güneş uyarısı PHA'ları adıyla kapsamıyor, ama bu "güneş kremine gerek yok" demek değil. Soyucu bir ürün kullanırken geniş spektrumlu, en az SPF 30 sürmeye devam et; dışarıda 2 saatte bir, terleme ya da yüzmeden sonra da yenile.

Hassas, kızarık ya da sivilceli ciltte veri ne kadar?

• Sivilce: 150 kişilik çift kör bir çalışmada %14 glukonolakton ve %5 benzoil peroksit lezyonları azaltmış, glukonolakton daha az yan etki yapmış. Çalışma 1992 tarihli, yani eski.
• Rozasea kızarıklığı: Hafif kızarıklığı olan 200 kişilik eşleştirilmiş çalışmada 30 günlük %5 glukonolakton serumu, tek seans yoğun atımlı ışıkla karşılaştırılmış. Kızarıklık ve genel görünümde ışık tedavisi üstün çıkmış, gözenek ve ton sonuçları benzer kalmış. Yani bir tedavinin yerini tutmaz. Kızarıklığın sürüyorsa rozasea ihtimali için dermatoloğa görün.
• Cilt pH'ı: %10 laktobionik asitli nemlendirici, laboratuvar ve gönüllü testlerinde cilt yüzeyi pH'ını düşürmüş, belirgin tahriş ya da bariyer bozulması yapmamış.
• Oran: Küçük yarım yüz çalışmalarında (10-16 kişi) hem glukonolakton hem laktobionik asit için %10 ve %30 nemi benzer artırmış. Daha yüksek oranın burada ek fayda sağladığı görülmemiş.
• Yaşa göre: %40 laktobionik ve %40 mandelik asit peelingi karşılaştırmasında 50-60 yaş grubunda nem yalnız laktobionik asitle artmış, 30-40 yaşta ise iki asit de nemi artırmış.

Eksik olan, hassas cilt tanısı almış kişilerde büyük ve bağımsız kontrollü çalışmalar. "Hassas cilde uygun" iddiası şu an daha çok batma karşılaştırmasına ve molekül boyutuna dayanıyor.

PHA rutine nasıl girer, sınırı nedir?

AB kozmetik tüzüğünün kısıtlı madde eklerinde glukonolakton ve laktobionik asit için ayrı bir kayıt yok. AHA'larda kullanılan %10 ve pH 3,5 çerçevesi de bu moleküller için kurulmadı, bu yüzden güvenilir bir "ev ürünü üst sınırı" söylemek zor. Kesin bir protokol olmadığı için aşağıdakiler örnek başlangıç noktasıdır:

1. Kol içi ya da dirsek kıvrımında 7-10 günlük sınama yap, günde iki kez sürerek. PHA olması tahriş yapmayacağı anlamına gelmez.
2. Haftada 2-3 akşam ince tabaka sür, üzerine nemlendirici ekle.
3. Retinoid, peeling ya da başka bir asitle aynı akşam başlatma. Peeling yazısı sıklık konusunda yol gösterebilir.
4. Yaşlanma görünümü hedefleniyorsa en az 6 hafta bekle, çalışmalar 12 hafta sürmüş.
5. Egzama alevlenmesinde, açık yarada ya da güneş yanığında kullanma. Hamilelik ve emzirme döneminde önce hekimine sor.