E Vitamini (Tokoferol) Nedir, Ne İşe Yarar? C Vitaminiyle İlişkisi

E vitamini tek bir madde değil, dört tokoferol ve dört tokotrienolden oluşan bir ailedir. Besinlerde en bol gama tokoferol bulunur, insan dokusunda ise baskın form alfa tokoferoldür. Yağda çözündüğü için hücre zarının ve cildin yüzey yağlarının içinde çalışır. Bir yağ molekülü oksitlenmeye başladığında zincirleme tepkiyi kesen antioksidan olarak görev alır.

Etikette Tocopherol mü, Tocopheryl Acetate mı?

İki ad aynı aileden gelir, ama formülde ve ciltte farklı davranır.

Dönüşüm konusunda veriler çelişiyor. Bir grup insan derisinde bu dönüşümün az olduğunu bildirmiş, başka gruplar ılımlı dönüşüm görmüş, bazı fare çalışmaları ise dönüşümü hiç saptamamış. Bu yüzden listede Tocopheryl Acetate görmek, üründeki antioksidanın ciltte ne kadar çalıştığını söylemez. Yaşlanma karşıtı reçetesiz kremlerde genellikle %0,5-1 oranında bulunduğu bildiriliyor. Kozmetik güvenlik değerlendirmeleri de bu ailenin kullanımını güvenli bulmuş.

Ciltte E vitamini nasıl tükenir?

Güneş ışığı cildin en üst katmanındaki E vitaminini azaltır. Bir ölçümde güneşe maruz kalma, stratum korneumdaki düzeyi %50'nin üzerinde düşürmüş. Dışarıdan takviye de mümkün görünüyor: Bir denemede E vitaminli vücut yıkayıcı, üst katmandaki düzeyi günlük tabletten yaklaşık 3 kat daha çok yükseltmiş, kan düzeyini ise değiştirmemiş. Düzeyin yükselmesi cildin korunduğunu tek başına göstermez, ama yüzey katmanına ulaştığını gösterir.

Çalışmalarda sürülen E vitamini UVB kaynaklı yağ oksidasyonunu, ödemi ve güneş yanığı hücrelerini azaltmış. Bu yüzden güneş ürünlerinde sık görülür, ama güneş kreminin yerini tutmaz.

C vitamini ile ilişkisi nasıl kurulur?

İki vitamin farklı bölgelerde çalışır ve birbirini tamamlar. Antioksidan görevini yapan E vitamini kendisi radikale dönüşür, suda çözünen C vitamini ona elektron vererek geri kazandırır. Bu, ürünlerde ikisinin neden birlikte görüldüğünü açıklar.

En sık anılan veri domuz derisinden geliyor. 4 gün boyunca sürülen %15 L-askorbik asit ve %1 alfa tokoferol, antioksidan koruma katsayısını yaklaşık 4 kata çıkarmış. Her vitamin tek başına da koruyucu olmuş, ama birleşim daha üstün çıkmış. Ferulik asit eklenince katsayı yaklaşık 8 kata çıkmış. Sonucun insan derisinde birebir geçerli olduğu söylenemez, araştırmacıların bir kısmının sektörle bağlantısı da belirtilmiş.

Yara izine sürmek işe yarar mı?

E vitamini kapsülünü delip ize sürmek yaygın bir alışkanlık, ama veri bunu desteklemiyor. Ameliyat sonrası 15 kişiyle yapılan küçük bir çalışmada E vitamini vakaların %90'ında izin görünümünü değiştirmemiş ya da kötüleştirmiş, katılımcıların %33'ünde kontakt dermatit gelişmiş. Sonraki bir sistematik derleme de tek başına sürülen E vitaminiyle iz üzerinde anlamlı faydayı gösterecek yeterli kanıt olmadığını belirtmiş. Yanık ve iz çalışmalarının sonuçları genel olarak hayal kırıklığı yaratmış.

Kontakt alerji: Ne kadar sık, nerede görülür?

E vitamini yaygın bir alerjen sayılmaz, ama sıfır risk de taşımaz. Yama testi yapılan hastalardaki oranlar şöyle:

Bu oranlar, zaten deri sorunu nedeniyle teste gönderilen kişilere aittir. Genel nüfus için geçerli bir sıklık bilinmiyor. Tepkiye yol açan ürünler arasında en sık kişisel bakım ürünleri, özellikle nemlendiriciler öne çıkıyor. Çok seyrek olarak eritema multiforme ve ksantom benzeri tepkiler de yayımlanmış.

• Yeni ürünü önce kol içinde veya dirsek kıvrımında, günde iki kez, 7-10 gün dene.
• Kızarıklık, kaşıntı ya da döküntü başlarsa ürünü bırak. Sık tekrarlıyorsa bir dermatoloğa kontakt dermatit için danışabilirsin.
• Ağızdan yüksek doz E vitamini ayrı bir konudur. Kanama riskini ve K vitamini metabolizmasını etkileyebilir, kullanmadan önce hekimine sor.