Buğday Proteini Nedir, Ne İşe Yarar? Hydrolyzed Wheat Protein

Saç bakımında kullanılan buğday proteini, buğdaydaki glütenin asit ya da enzimle küçük parçalara ayrılmasıyla elde edilir. Bu işlem proteini suda çözünür hâle getirir ve şampuana, kreme ya da spreye eklenebilmesini sağlar. Keratin gibi hayvansal proteinlere bitkisel bir alternatif olarak kullanılır, ama bir derlemenin belirttiği gibi hasarlı keratinin yerini tutmaz. Saçtaki etkisi laboratuvarda oldukça iyi incelenmiş, alerji tarafı ise ciddi bir olayla gündeme gelmiş bir içerik.

Saçta nasıl çalışır?

Kullanılan parçaların büyüklüğü sonucu belirler. Yaklaşık 1.000 Dalton ortalama büyüklükteki peptitlerle yapılan bir çalışmada floresan boyayla işaretlenen parçaların tele kapsamlı biçimde girdiği görüldü. Çatallanmış uçlarda boya kesitin tamamına yayılmıştı.

Tablodaki üçüncü satırın bir gerekçesi var. Aynı çalışmadaki peptitlerde asidik amino asitler yüzde 36 gibi yüksek bir paya sahipti, pozitif yüklü lizin ise yüzde 1,5'in altındaydı. Saç yüzeyi de negatif yüklü olduğu için bu yapı elektriksel çekim açısından avantajlı değil. Etikette adında Hydroxypropyltrimonium ya da benzer bir ifade geçen, pozitif yüklü türevler bu yüzden geliştirildi.

Yazarlar bu su tutma özelliğinin çatallanmaya karşı işe yarayabileceğini öngörüyor, ama bu bir tahmin olarak kalıyor. Saç bakımında buğday proteini de keratin gibi tutunan bir bakım maddesidir. Evde birkaç dakikalık temasın, deneydeki kapsamlı girişi sağlayıp sağlamadığı ölçülmüş değil. Kırılan bağı geri kurmaz, etkisi de yıkamalarla azalır. Fön suyu gibi durulanmayan ürünlerde saçta daha uzun kalır, fön suyu sayfasında bu ürünlerin formülünü görebilirsin.

Buğday alerjisi notu: Japonya'daki sabun olayı

Bu içeriği özel kılan olay Japonya'da yaşandı. Hidrolize buğday proteini içeren bir yüz sabununu kullanan kişilerde 2010'lu yılların başında alerji bildirimleri başladı. Ülke çapında yapılan bir taramada 2.000'in üzerinde doğrulanmış olgu saptandı. Olguların bir bölümünde yüzde ve göz kapaklarında kaşıntı ve kurdeşen, bir bölümünde ise buğdaylı yiyecek yedikten sonra egzersizle tetiklenen anafilaksi görüldü.

Çarpıcı olan, bu kişilerde daha önce buğday alerjisi bulunmamasıydı. Duyarlılığın sabun kullanırken deri ve göz yoluyla geliştiği düşünülüyor. Sabundaki protein asitle işlenmiş, görece uzun zincirli bir üründü. Bu olaydan sonra yapılan güvenlik değerlendirmesi şu sonuca vardı:

• Hidrolize buğday proteini ve glüteni, peptitlerin ortalama molekül ağırlığı 3.500 Dalton ya da altında tutulduğunda kozmetikte güvenli kabul ediliyor.
• Polipeptit boyu 30 amino asidi geçmediğinde alerjik duyarlanma ya da ani tepki beklenmiyor.

Sorun şu ki etikette molekül ağırlığı yazmaz. Bu yüzden kullanıcı olarak yapabileceğin şey içeriğe dikkat etmek ve belirtileri tanımaktır:

• Bilinen buğday alerjin varsa: Etikette bu adları gördüğünde kullanmadan önce alerji uzmanına danış.
• Kullanırken yüzde ya da göz çevresinde kaşıntı, kurdeşen olursa: Ürünü bırak ve doktora görün. Bu belirtiyi önemse, çünkü ilerleyen dönemde buğdaylı yiyeceklere tepki gelişebilir.
• Nefes darlığı, boğazda şişme, bayılma hissi olursa: Acil yardım çağır.
• Yeni bir ürün deneyeceksen: Önce kol içinde ya da dirsek kıvrımında, günde iki kez, 7-10 gün dene.

Çölyak hastaları için ne biliniyor?

Çölyak, ağız yoluyla alınan glütenle tetiklenir ve alerjiden farklı bir hastalıktır. Sağlam deriye sürülen glütenin bu süreci başlattığını gösteren veri yok, bu yüzden çölyak için asıl konu ürünü yutmamaktır. Yine de çölyak hastalarında konuyu inceleyen büyük bir çalışma bulunmuyor. Saç ürününün ağza, yara ya da kesiklere gelmemesine dikkat et, emin değilsen hekimine sor. Dudağa sürülen ürünler ayrı bir değerlendirme gerektirir.

Etikette nasıl görünür?

En sık Hydrolyzed Wheat Protein ya da Hydrolyzed Wheat Gluten olarak yazılır. Tele daha iyi tutunması için kimyasal olarak değiştirilmiş türevlerin adında Wheat Protein ifadesi de geçer. Proteinli ürünlerin saçta nasıl değerlendirileceğini saç protein bakımı sayfasında okuyabilirsin.