Jojoba Yağı Nedir, Ne İşe Yarar? Aslında Bir Sıvı Mum

Jojoba, Kuzey Amerika'nın kurak bölgelerinde yetişen bir çalıdır, tohumundan sıvı bir madde çıkar. Etikette Simmondsia Chinensis (Jojoba) Seed Oil olarak geçer. Adında "yağ" var, ama kimyasal olarak zeytinyağı ya da ayçiçeği yağıyla aynı aileden değildir. Yapısı ispermeçet balinası yağına yakındır. Ciltteki davranışını ve kolay bozulmamasını açıklayan da bu farktır.

Jojoba neden yağ değil de sıvı mum sayılır?

Bitkisel yağların çoğu trigliserittir, yani bir gliserol molekülüne bağlı üç yağ asidinden oluşur. Jojobada gliserol yoktur: Uzun zincirli bir yağ asidi, uzun zincirli bir alkole bağlanır ve mum esteri oluşur.

Erime noktası yüzünden buzdolabında ya da soğuk bir banyoda katılaşabilir veya bulanıklaşabilir. Oda sıcaklığına dönünce yeniden sıvılaşıyorsa bu bir bozulma işareti sayılmaz.

Sebumla aynı şey mi?

En çok tekrarlanan cümle "jojoba cildin kendi yağına benzer" cümlesidir. Bu cümle yarım doğrudur. Sebum tek bir madde değil, bir karışımdır ve mum esterleri onun yalnız bir bölümüdür. Oranlar ölçüm yöntemine göre oynasa da genel tablo şöyle:

Yani jojoba, sebumun dörtte birine denk gelen mum ester kısmını andırır. "Cilde yağ üretmemesini söyler, sebumu dengeler" iddiası ise bambaşka bir şey: Bunu ölçümle gösteren bir insan çalışması bilmiyoruz. Benzerlik, etkinin kanıtı değildir.

Sivilceye yatkın ciltte kullanılır mı?

İki veri sık anılıyor, ikisinin de sınırı var. Birincisinde rafine, saf ve hidrojene jojoba örnekleri 25 kişide kıl kökü biyopsisiyle incelenmiş, komedon oluşumu görülmemiş. Çalışmayı yürütenler arasında jojoba üreticileri derneğinden araştırmacılar var. İkincisinde kil ve jojoba içeren maske, hafif sivilcesi olan kişilerde 6 hafta boyunca haftada 2-3 kez kullanılmış. Yanıt veren 194 kişiden doğru sayım yapan 133 kişide toplam lezyon ortalama %54 azalmış. Ama kontrol grubu yok, sayımı katılımcılar yapmış ve kilin payı ayrılamıyor.

Bu veriler jojobanın sivilce için işe yaradığını göstermez, en fazla sivilceye yatkın cilt için makul bir yağ seçeneği olabileceğini düşündürür. Düzenli bakım için yağlı cilt bakımı yazısı daha sağlam bir başlangıç noktasıdır.

Neden kolay bozulmaz?

Yağ asitlerinin çoğunda tek çift bağ var, tokoferoller de yağın kendisini koruyor. Bu tokoferollerin yaklaşık %79'u gama formundadır. Hızlandırılmış bir ısı testinde jojobanın bozulmaya direnç süresi zeytinyağı, ayçiçeği ve kuşburnu yağından uzun çıkmış. Test 100 °C civarında yapıldığı için oda koşullarına aynen taşınmaz, ama sıralama yapıyla uyumlu. Bir uyarı var: Rafine ya da ağartılmış yağda antioksidanlar azaldığı için direnç de düşer. Bu yüzden şişenin ağzını yine kapalı tut, ekşi kokan yağı kullanma.

Cilt ve saçta başka neler gösterildi?

• Bağışıklık sinyalleri: Kültürde tutulan insan cilt dokusunda jojoba mumu, iltihap sinyallerini (IL-6, IL-8, TNF-alfa) yaklaşık %30 azaltmış, tip III kolajen öncüsü ve hyaluronik asit yapımını artırmış. Bu, yaşayan insanda yapılmış bir çalışma değil.
• Bariyer: Derlemeler jojobayı kuru ve bariyeri zayıf ciltte yumuşatıcı olarak olumlu değerlendiriyor, ama dayandıkları çalışmalar küçük. Cilt bariyerini onardığını kesin dille söylemek için yeterli değil.
• Saç: Bir saç düzleştirici emülsiyonda saç kremi görevi görmüş ve kırılma direncine katkı sağlamış. Yaygın kullanımın dayanağı daha çok genel yağ davranışıdır: Telin yüzeyini kayganlaştırır. Saç çıkardığına dair sağlam insan verisi bilmiyoruz. Saç derisinde kepek ya da kaşıntı varsa önce nedenini araştır, saç derisi bakımı yazısı bu konuda yol gösterir.
• Tahriş: İnsanda yama testlerinde belirgin duyarlılaşma görülmemiş, yalnız bir kişide kısa süren hafif tepki not edilmiş. Bu seyrek demektir, hiç olmaz demek değildir. Yüzüne sürmeden önce kol içinde günde iki kez, 7-10 gün dene.