Laktik Asit Nedir? Hem Soyma Hem Nem Etkisi, Oranlar
Diğer adları: Lactic Acid, Süt Asidi
Laktik asit, AHA ailesinden, ölü hücrelerin dökülmesini kolaylaştıran ve cildin kendi nem tutucu bileşenleri arasında da bulunan bir asittir. Düşük oranda pürüz ve kuruluk görünümü için kullanılır, oran yükseldikçe etkisi derinleşir. Bir AHA olduğu için güneş koruması ister ve hassas ciltte batma yapabilir.
Bir bakışta
- INCI adı
- Lactic Acid
- Türü
- Alfa hidroksi asit, molekül ağırlığı yaklaşık 90
- Ne işe yarar
- Hafif soyma, nem, pürüz ve kuruluk görünümüne destek
- Tipik oran
- ABD piyasa taramasında %1-9, ortalama %3,7
- Oran çerçevesi
- ABD %10 ve pH 3,5; AB komitesi önlem olarak %2,5 ve pH 5
- Dikkat
- Güneş duyarlılığı, hassas ciltte batma
Bu sayfada neler var?
Laktik asit cildin yabancısı değildir: Ölü hücrelerin içinde suyu tutan doğal nem faktörünün (NMF) bileşenlerinden biri laktattır. Hafif atopik dermatitli ciltte NMF içindeki laktat düzeyinin düştüğü de ölçülmüştür. Süt asidi adıyla bilinir, fermente gıdalarda bulunur. Molekül ağırlığı yaklaşık 90 ile AHA ailesinde glikolik asidin hemen arkasından gelir.
Laktik asit hem soyup hem nasıl nem verir?
İki ayrı işi aynı anda yapar. Birincisi, AHA olarak üst tabakadaki hücreler arası bağları gevşetip dökülmeyi kolaylaştırır. İkincisi, suyu kendine çeken yapısıyla nem tutar. Bir de 1996 tarihli bir çalışmadan gelen üçüncü bulgu var: Hücre kültüründe derinin ana hücreleri olan keratinositlerin seramid yapımı L formuyla dört katına, D formuyla iki katına çıkmış. Gönüllülerde L-laktik asitli losyon üst tabakadaki seramidi %48, karışık form %25 artırmış, D form ise etkisiz kalmış. Bariyer ölçümleri ilk iki formda daha iyi çıkmış.
Etikette bu ayrımı göremezsin, çünkü INCI adı "Lactic Acid" izomer belirtmez. Üstelik bu veri eski ve tek bir çalışmaya dayanıyor. "Laktik asit bariyeri onarır" demek için yeterli değil, ama bu asidin neden nemlendirici ürünlerde de kullanıldığını anlamaya yardım eder.
%5 ile %12 arasında ne değişir?
| Oran | Nerede görülür? | Ne gösterilmiş? |
|---|---|---|
| %1-9, ortalama %3,7 | ABD'de 1999-2000 kozmetik ürün taraması | Piyasadaki gerçek aralık |
| %5 | Günde iki kez, 3 ay | Yüzey ve üst deride düzelme, alt deride değişim yok |
| %12 | Günde iki kez, 3 ay | Sıkılık ve deri kalınlığı dâhil üst ve alt deride değişim, çizgilerde azalma |
| %12 amonyum laktat, pH 4,4 | İktiyoz ve şiddetli kuruluk, 10 kişi | 3 hafta sonra su kaybı kabul edilir düzeyde, bariyer bozulması görülmemiş |
| %30 | Klinik peeling, 2 haftada bir | Hekim ya da eğitimli uygulayıcı işi |
%5 ve %12 karşılaştırması tek ve eski bir çalışmaya dayandığı için kesin eşik gibi okuma. %8 laktik asidin güneş hasarı görünümündeki 22 haftalık verisini AHA sayfasında bulabilirsin; orada etki de "mütevazı" diye nitelenmiştir. Yani daha derin etki, daha çok oran ve daha uzun süre ister, tahriş riski de buna paralel artar.
Güvenli oran konusunda neden iki farklı çerçeve var?
Burada kaynaklar aynı şeyi söylemiyor. ABD'deki bağımsız uzman kurulu, tüketici ürünlerinde glikolik ve laktik asidi %10'a kadar, pH 3,5 ve üstünde, günlük güneş koruması yönlendirmesiyle güvenli sayıyor. AB'nin bilimsel komitesi ise 2000'de veri yetersizliği nedeniyle önlem olarak laktik asit için en çok %2,5 ve pH 5 önermiş, 2004'teki güncellemede de sunulan verileri yeterli bulmadığı için bu görüşünü korumuş.
AB kozmetik tüzüğünün kısıtlı madde eklerinde ise laktik asit için ayrı bir oran kaydı bulunmuyor. Yani komitenin önerisi bağlayıcı bir sınıra dönüşmemiş; ABD taramasındaki %3,7 ortalaması bile o önerinin üstünde kalıyor. Sana düşen pratik sonuç şu: Oranla birlikte pH da önemli. Aynı oran düşük pH'ta çok daha aktif olabilir. pH bilgisi yoksa ürünü daha seyrek kullan.
Hassas cilde gerçekten nazik mi?
Sık duyduğun cümle "laktik asit hassas cilde uygundur" olur. Oysa cilt araştırmalarında batma hissi yaşayan kişileri ayırmak için kullanılan standart testlerden biri tam da budur: 1977'de %5, 1996'da düzeltilen yöntemde %10 laktik asit burun kanadı yanına ya da yanağa sürülür ve batma puanlanır. Bugün de hassas cilt çalışmalarına gönüllü seçerken aynı test kullanılıyor.
Bu, laktik asidin kötü olduğu anlamına gelmez. Sadece "nazik" sözü glikolik asitle kıyaslandığında geçerlidir, mutlak bir özellik değildir. Rutinine eklerken şunlara dikkat et:
- Düşük oranlı ya da durulanan ürünle, haftada 1-2 akşamla başla. Bu, AHA'lar için yerleşik öneriden türetilmiş bir başlangıç örneğidir.
- Yüzüne geçmeden önce 7-10 gün boyunca günde iki kez kol içine ya da dirsek kıvrımına sür.
- Geçen hafif batma ile sürekli yanma aynı şey değil. Yanma, kızarıklık ya da pullanma sürüyorsa bırak. Hassas cilt yazısı bu dönemde yardımcı olabilir.
- Rozasea ya da egzama varsa önce dermatoloğuna sor.
Laktik asit güneşe duyarlılık yapar mı?
Evet, AHA sınıfındaki ürünler için bu uyarı geçerli. Duyarlılık artışını ölçen kontrollü araştırmalar ağırlıklı olarak glikolik asitle yapılmış olsa da etiket uyarısı tüm AHA'lar için önerilir ve ürünü bıraktıktan bir hafta sonrasını da kapsar. Sabah geniş spektrumlu, en az SPF 30 güneş kremi sür; dışarıdaysan 2 saatte bir, terleme ya da yüzmeden sonra da yenile.
Vücut losyonlarını unutma. Laktik asit kollardaki pürüzlü tüy dibi şişliklerinde (keratozis pilaris) sık kullanılır ve güneş gören kolları da kapsar. Hamileysen ya da emziriyorsan bu asidi rutinine eklemeden önce hekiminle konuş.
Bu sayfa genel bilgilendirme içindir, tıbbi tanı ya da tedavi yerine geçmez. Süren bir cilt veya saç derisi sorununda dermatoloğa danış.
