Koenzim Q10 Nedir? Cilt Kremlerinde Gerçekten İşe Yarar mı?

Vücudun her hücresinde bulunan koenzim Q10'un iki işi var. Mitokondride elektron taşıyarak enerji üretimine katılır. Aynı zamanda hücre zarında antioksidan görevi görür. Ciltte iki biçimde bulunur: Oksitlenmiş ubiquinone ve indirgenmiş ubiquinol. Kozmetik etiketinde genelde ubiquinone görürsün; sürüldüğünde bir kısmı derinin üst katmanında (epidermis) ubiquinole dönüşür. Kuramsal çekiciliği buradan geliyor: Hücrenin kendi tanıdığı bir molekül.

Q10 yaşla gerçekten azalıyor mu?

Evet, ama rakam sanıldığından küçük. Bu konuda ölçüm yapan bir çalışmada ön kol epidermisinden örnekler alınmış: 20-25 yaş arası 28 kişide 9,45, 60-66 yaş arası 28 kişide 8,04 birim. Yani yaklaşık %15 fark var. Ubiquinone ile ubiquinol dengesinde ise yaşa bağlı anlamlı değişim görülmemiş.

Bu verinin sınırları da açık. Yalnız ön kolda ölçülmüş, yazarların tamamı Q10'lu ürün üreten bir şirketin çalışanı ya da eski çalışanı. Deri için "yarı yarıya düşer" gibi daha dramatik rakamlarla karşılaşırsan kaynağına temkinli yaklaş. Ayrıca azalmanın olması, kırışıklığın nedeninin Q10 eksikliği olduğunu ya da eklemenin bunu geri çevireceğini kanıtlamaz. Yaşlanmanın büyük bölümünü fotoyaşlanma belirler.

Krem Q10'u nereye kadar taşıyor?

Q10 büyük ve yağda çözünen bir moleküldür (molekül ağırlığı yaklaşık 863), bu yüzden deriye girişi formüle çok bağlıdır. Vücut dışı (ex vivo) deri çalışmalarında çoğunlukla epidermiste kalmış, alt deride belirgin biçimde daha az bulunmuş. 73 kadının ön kolunda yapılan iki haftalık kontrollü çalışma bunu insan üzerinde de ölçmüş:

Tablodaki yüzdeler çalışmanın mikromolar değerlerinden ve ortalamalarından kabaca hesaplanmıştır. Sonuç, deriye Q10 girebildiğini gösteriyor. Ama bu araştırma kırışıklık ölçmemiş ve aynı şirkete ait.

"Cilde enerji verir" sözü nereden geliyor?

Bu iddianın dayanağı hücre düzeyindedir. Aynı araştırmada kültürdeki insan deri hücrelerine ubiquinone eklenince oksijen tüketimi yaklaşık %38 artmış, başka bir çalışmada da insan epidermis örneklerinde mitokondri solunumu ve ATP üretimi yükselmiş. Laboratuvarda UVA sonrası kolajen yıkan enzimin baskılandığı da bildiriliyor. Bunlar gerçek bulgular, ama hücrenin daha çok oksijen kullanması ile aynada görülen bir değişim arasında kanıtlanmamış birçok adım var.

Kırışıklık için kanıt nasıl?

• 1999: 20 kişide göz çevresine 6 ay uygulama, kırışıklık derinliğinde azalma bildirilmiş. Tahriş taşıyıcı kremle benzer çıkmış. Eski ve küçük bir çalışma.
• Yarım yüz çalışması: 38-66 yaş arası 41 kadın, 4 hafta göz çevresi. Pürüz ölçümleri ürün tarafında, ürünsüz tarafa göre daha iyi. Yayımlanmamış şirket verisi.
• Krep görünüm: 40 yaş üstü 36 kadında boyun, göğüs, kol ve el üzerinde uzman değerlendirmesi 2-4 haftada düzelme gösteriyor. Bu da yayımlanmamış şirket verisi.
• 2024 derlemesi: 36 yayını inceleyip topikal Q10'un kırışıklık derinliğini azalttığını söylüyor. Şirketten koşulsuz fon almış, altı yazardan üçü o şirketin çalışanı, verilerinin bir kısmı kamuya açık değil.

Yani veri tutarlı biçimde olumlu, ama neredeyse aynı kaynaktan geliyor. Bağımsız, büyük, plasebo kontrollü bir kırışıklık çalışması görülmüyor. Bu, Q10'un işe yaramadığını göstermez; yalnız ne kadar işe yaradığını söylemek de zor. Retinol gibi etkenlerin kanıtı bu düzeyin çok üzerindedir.

Q10'lu krem seçerken ve kullanırken

• Oran: Deriye geçişin ölçüldüğü çalışmada oran yüzde birin çok altındaydı, yani yüksek oran tek başına ölçüt değil. AB kozmetik tüzüğünün kısıtlı madde eklerinde ubiquinone için ayrı bir kayıt yok.
• Görünüm: Q10 sarı-turuncu bir maddedir, kremin hafif sarımsı olması bu yüzden olabilir.
• Beklenti: Görünüm için en az 6 hafta düzenli kullan, derin çizgide değişim bekleme.
• Güneş: Antioksidan bir krem filtre değildir. Geniş spektrumlu, en az SPF 30 sür; 2 saatte bir ve terleme ya da yüzmeden sonra yenile. Güneş kremi yazısı miktarı anlatıyor.
• Tolerans: Çalışmalarda iyi tolere edilmiş, ama ürünün kalanı da önemli. Dirsek kıvrımı ya da kol içinde 7-10 gün, günde iki kez sınamadan yüze geçme.
• Hamilelik: Bu dönemde yeni bir yaşlanma karşıtı ürüne başlamadan önce hekimine danış.