Kuşburnu Yağı Nedir, Ne İşe Yarar? Retinoid İddiası
Diğer adları: Rosa Canina Fruit Oil, Rosa Rubiginosa Seed Oil, Rosa Moschata Seed Oil, rosehip oil, rose hip oil, kuşburnu çekirdeği yağı
Kuşburnu yağı, Rosa türlerinin tohumundan ya da meyvesinden elde edilen, linoleik ve alfa-linolenik asit bakımından çok zengin, hızlı bozulmaya yatkın bir yağdır. Yara modellerinde umut veren hayvan verileri var, ama retinoid gibi kırışıklık azalttığını gösteren kontrollü insan çalışması bilinmiyor.
Bir bakışta
- INCI adı
- Rosa Canina Fruit Oil, Rosa Rubiginosa Seed Oil
- Yağ asitleri
- Yaklaşık %36-55 linoleik, %17-27 alfa-linolenik, %15-22 oleik
- Rengi
- Beta karoten ve likopen gibi karotenoidlerden gelen turuncu ton
- Kanıt
- Yara verisi hayvanlarda, insan çalışmaları küçük ve karışık
- Dikkat
- Çoklu doymamış yağ, kolay oksitlenir
Bu sayfada neler var?
Kuşburnu yağı tek bir bitkiden gelmez. Piyasadaki yağlar Rosa canina, Rosa rubiginosa ve Rosa moschata gibi türlerden, kimi zaman tohumdan, kimi zaman tüm meyveden çıkarılır. Etiket adı bunu ele verir: Rosa Canina Fruit Oil ile Rosa Rubiginosa Seed Oil aynı ürün değildir. Bir türde ölçülen değer diğerine aynen taşınmaz, bu sayfadaki bulguları okurken de bunu aklında tut.
Yağ asitleri neden bu kadar doymamış?
Oranlar türe ve ölçüme göre değişse de yön aynı: Çoklu doymamış yağlar baskın. Bir derlemede %36-55 linoleik, %17-27 alfa-linolenik ve %15-22 oleik asit verilmiş. Rosa canina meyve yağı için örnek bir ölçümde değerler %46 linoleik, %31 alfa-linolenik ve %12 oleik asit. Turuncu renk beta karoten ve likopen gibi karotenoidlerden gelir, yağda tokoferoller de bulunur. Karşılaştırma için argan yağında çoklu doymamış yağ payı %34 civarındayken kuşburnu yağında %80'e yaklaşır.
Kuşburnu yağı retinoid içerir mi?
En sık duyulan iddia "doğal tretinoin" olmasıdır. İddianın dayanağı küçük ama gerçek: Rosa rubiginosa tohum yağı üzerine 2006 tarihli bir üretim çalışmasında tüm-trans retinoik asit ölçülmüş, soğuk presle alınan yağda değer çözücüyle alınana göre belirgin yüksek çıkmış. Satış sayfalarında dolaşan miktarların birimi ise tutarsız, güvenilir bir oran veremiyoruz.
Ölçülmüş olması, yağın cilde yeterli miktarda ulaştırdığı ve retinoid gibi çalıştığı anlamına gelmez. Sürülen yağın kırışıklığı azalttığını gösteren kontrollü bir insan çalışması bilmiyoruz. Reçeteli tretinoin ile aynı kefeye koyma. Hamilelik ve emzirmede retinoid kullanılmadığı için "retinoid içerir" diye satılan bir ürünü de bu dönemde hekimine sormadan kullanma.
Hangi çalışmalar var, ne buldular?
| Çalışma | Sonuç | Sınırı |
|---|---|---|
| Sıçanda yara, 10 gün | Yara iyileşme oranı %69, kontrolde %53 | Hayvan verisi |
| Farede tohum yağı, 21 gün | Kıl kökü yoğunluğu arttı | İnsanda saç çıkardığını göstermez |
| 68 diyabetli çocuk, parmak delme izleri, 12 gün | Kontrol elinden üstün çıkmadı | Küçük, özel bir durum |
| 40 kişi, kıvrım pişiği (intertrigo), çok içerikli losyon, 2 hafta | Kaşıntı, %1 hidrokortizon kremine göre daha çok azaldı | Yağın payı ayrılamıyor |
Ağızdan alınan kuşburnu tozuyla yapılan cilt çalışmaları da anılıyor, ama yutulan toz ile sürülen yağ aynı şey değildir. Toplam tablo şu: Hücre ve hayvan verisi ilginç, insanda tek başına yağın etkisi ise net değil.
Neden çabuk bozulur, sivilceye yatkın ciltte nasıl?
Yağ asitlerinin yaklaşık %80'i çoklu doymamıştır ve çift bağlar havayla kolay tepkimeye girer. Hızlandırılmış bir ısı testinde bozulmaya en erken başlayan yağ, zeytinyağı, ayçiçeği ve jojoba karşısında kuşburnu oldu. Oksitlenen yağların cildi duyarlılaştırabileceği de biliniyor. Küçük ve koyu renkli şişe seç, açtıktan sonra serin yerde tut, kokusu ekşimişse kullanma.
Sivilceye yatkınlık konusunda ise veri yok denecek kadar az. Linoleik asitten zengin olması umut verici bir varsayım, ama yağın kendisini sivilceli ciltte sınayan iyi bir çalışma bilmiyoruz. Küçük bir bölgede başla, birkaç hafta izle. Alerji olasılığı için önce kol içinde günde iki kez, 7-10 gün dene.
Bu sayfa genel bilgilendirme içindir, tıbbi tanı ya da tedavi yerine geçmez. Süren bir cilt veya saç derisi sorununda dermatoloğa danış.