Seramid Nedir? Cilt Bariyeri İçin Neden Önemli?

Seramid ne işe yarar: Cildin en üst tabakasındaki hücreleri bir arada tutan yağlara (lipidlere) destek olarak su kaybını azaltmaya, kuru ve hassas cildi daha rahat hissettirmeye yardımcı olabilir. Egzamalı ve yaşlanan ciltte seramid düzeyinin düşük olduğu biliniyor. Seramidli krem bariyer ölçümlerini destekleyebilir, ama egzama şiddetini azaltmada plasebo kremden üstün olduğu her çalışmada gösterilmemiştir. Rutinde temizlikten sonra, nemli cilde uygulanan nemlendiricinin içinde kullanmak en kolay yoldur.

Seramid cildin neresinde durur?

Cildin en üst tabakasını tuğla duvar gibi düşünebilirsin. Ölü hücreler tuğlaysa aralarındaki harç lipidlerdir. Seramid de bu harcın ana bileşenidir. Bir çalışmada bu lipid katmanının yaklaşık %50'si seramid, %25'i kolesterol, %15'i serbest yağ asidi olarak verilir. Başka ölçümler seramid için %40'a yakın rakamlar veriyor, yani oranlar kesin değil ama seramidin baskın bileşen olduğu konusunda görüş birliği var.

Harç sağlam olduğunda iki şey olur: Su dışarı daha yavaş kaçar, tahriş edici maddeler içeri daha zor girer. Harç zayıfladığında cilt gerilir, pullanır, normalde batmayan ürünler batmaya başlar. Tabii kuruluğun tek sebebi seramid değildir, ama bariyerin neden önemsendiğini açıklar.

Ne zaman azalır?

• Yaşla: Yüz, el ve bacaktan alınan örneklerde bütün başlıca lipidler ve özellikle seramidler yaşla azalmış bulundu. Cilt seramidi de yaşla daha yavaş yeniler.
• Kışın: Aynı çalışmada lipidler kış aylarında bahar ve yaza göre belirgin biçimde düşmüş.
• Egzamada: Hem aktif bölgelerde hem de görünüşte sağlıklı bölgelerde seramid düzeyi düşük bulunuyor.
• Aşırı temizlik ve asitlerle: Sert temizleyici, sık peeling ve yüksek güçte etken bariyeri yorabilir. Bu nedenle yüz yıkama alışkanlıklarına da bakmak gerekir.

Bu liste "herkesin seramidli kreme ihtiyacı var" demek değildir, yalnız kışın ve yaş ilerledikçe cildin neden daha kolay kuruduğunu açıklamaya yardım eder.

Seramid ne işe yarar? Kuru ve hassas ciltte

Kremden gelen seramidin kendi bariyerinin yerini aldığını düşünme. Daha doğrusu, üst tabakada mevcut lipid yapıya destek olur. Hedeflere göre şu şekilde bakabilirsin:

Çalışmalar neyi gösterdi, neyi göstermedi?

Bu içerik çok güvenilir bir ün kazandı, ama sonuçlar göründüğü kadar basit değil. Kanıt olarak en net örneklerden biri orta şiddette egzaması olan 100 yetişkinle yapılan 28 günlük, çift kör, plasebo kontrollü bir çalışmadır. Seramid ağırlıklı krem ve temizleyici kullananlar ile aynı formülün aktif içermeyen sürümünü kullananlar karşılaştırılmış.

• Gösterilen: Su kaybı ölçümü ve cilt nemi seramidli grupta anlamlı biçimde daha iyi. Kaşıntı, kuruluk ve yumuşaklık memnuniyeti de daha yüksek.
• Gösterilmeyen: Egzama şiddet skoru her iki grupta da benzer düştü, 28. günde fark anlamlı değildi. Üstelik iki gruba da gerektiğinde kortizonlu krem verilmiş.
• Yan etki: Seramidli grupta en sık uygulama sırasında batma (5 kişi) ve kaşıntı (3 kişi) görülmüş. Ciddi yan etki bildirilmemiş.
• Çıkar ilişkisi: Çalışmanın destekçisi ürünü üreten firma ve yazarların bir kısmı onun çalışanı.

Diğer veriler de aynı karışık tabloyu destekliyor. 30 kişilik küçük bir çalışmada, kuru cilt yaşayan batik işçilerinde seramidli krem ile centella kremi nemlendirme ve su kaybı açısından birbirinden farklı çıkmamış. Yeni bir çalışmada fizyolojik lipid desteğinin seramid profilini dengelediği ve bariyeri güçlendirdiği bildirilirken, başka bir çalışmada nemlendirici kullanımı toplam lipid miktarını azaltmış, yazarlar bunu lipid bileşiminde olumlu bir kayma olarak yorumlamış. Bazı nemlendiricilerin bariyere neredeyse hiç katkısı olmadığı da bildiriliyor.

Yani seramid, nemlendirici seçiminde iyi bir ipucudur, ama "seramid varsa bariyer düzelir" denemez. Formülün bütünü fark yaratıyor.

Etikette seramid nasıl görünür?

On iki kadar seramid türünden söz edilir. Ürünlerde en sık görülenler aşağıda. Ad harfleri seramidin yapısını gösterir, üstünlük sıralaması değildir.

Ürün ön yüzünde iddialı ifadeler görebilirsin, bu yüzden asıl içerik listesini kontrol et. Listede seramidin sonlarda olması düşük oran anlamına gelebilir, ama etiket yüzde vermediği için bunu kesin bilemezsin.

Tek başına seramid mi, lipid karışımı mı?

Seramidin kolesterol ve yağ asitleriyle birlikte uygulandığında bariyere daha iyi katkı sağladığını gösteren çalışmalar var. Yaşlı insan ve fare cildinde yapılan laboratuvar odaklı bir çalışmada 3:1:1:1 molar oranda dört lipidli, kolesterolün baskın olduğu karışım, 6. saatte bariyer toparlanmasını hızlandırmış. Pratik karşılığı sınırlı, çünkü etikette oran yazmaz ve ev koşullarında bu oranı doğrulayamazsın. Çıkarabileceğin sonuç şu:

• Seramidli bir kremde kolesterol ve yağ asidi de görüyorsan bu iyi bir işaret.
• Kapatıcı ve nem veren içeriklerle birlikte daha çok işe yarar: Dimetikon, gliserin, hyaluronik asit, shea yağı, kolloidal yulaf bu rolde sık görülür.
• Seramidli bir serum tek başına, üzerine krem sürülmeden kalırsa kuru ciltte yetersiz kalabilir.

Seramid, hyaluronik asit ve vazelin arasındaki fark

Bunlar birbirinin rakibi değildir, kuru cilde üç ayrı yoldan yardım ederler. Bir kremi değerlendirirken üçünü de düşünmek işini kolaylaştırır.

Çok kuru ciltte bir humektan tek başına yetmeyebilir, kapatıcı bir katman da gerekir. Seramid bu tablonun yalnız bir parçasıdır. Sadece seramid etiketine bakıp diğer iki grubu görmezden gelme.

Rutinde nereye girer?

Seramid çoğunlukla nemlendirici içinde gelir. Sıra basit: Nazik temizlik, varsa serum, seramidli krem, sabah güneş kremi. Yüzünü yıkadıktan sonra yaklaşık 3 dakika içinde, cilt hâlâ nemliyken sürmek önerilir. Yeni ürünü kol içinde ya da dirsek kıvrımında, günde iki kez, 7-10 gün dene.

Bariyer yorulduğunda örnek bir sade plan

Cildin her ürünü batırıyor, kızarıyor ve gergin hissediyorsa etken eklemek yerine çıkarmayı dene. Aşağıdaki plan genel temkin kuralından türetilmiş bir örnektir. Klinik olarak test edilmiş bir protokol değildir, süre kişiden kişiye değişir, toparlanma haftalar, bazen aylar alabilir.

1. 1. hafta: Retinol, asit, peeling ve fiziksel ovmayı durdur. Sabah su ya da çok nazik temizleyici, seramidli krem, güneş kremi. Akşam nazik temizlik ve krem.
2. 2. hafta: Yeni ürün ekleme. Sıcak suyu ılık suyla değiştir. Havluyla ovma.
3. 3. hafta: Batma azaldıysa niacinamide gibi nazik bir etkene geçiş düşünülebilir.
4. 4. hafta ve sonrası: Yalnız cilt rahatsa önceki etkenlerden birini, eskisinden daha seyrek olacak şekilde geri al.

Seramidli krem hakkında üç soru

Yağlı ya da sivilceye yatkın cilde uygun mu?

Yağlı ciltte de bariyer bozulabilir, özellikle sert temizleyici ya da kurutucu sivilce ürünü kullanılıyorsa. Burada belirleyici olan seramid değil, kremin kıvamı ve geri kalan içerikleridir. Non-comedogenic (gözenek tıkamayan) etiketli hafif bir losyon seç.

Serum mu, krem mi?

Yukarıdaki kontrollü çalışma krem ve temizleyiciyle yapılmış, serum için aynı veri yok. Kuru ciltte serum tek başına çoğu zaman yeterli olmaz, seramidi kremin içinde almak daha pratiktir.

Etkisini ne zaman anlarım?

Yukarıdaki egzama çalışmasında su kaybı farkı ilk haftalardan itibaren görülmeye başlanmış. Sen de birkaç hafta içinde gerginlik ve pullanmada fark bekleyebilirsin. Fark yoksa formülü değiştirmeden önce temizleyicini ve sıcak su alışkanlığını gözden geçir.

Seramid ne yapamaz? Ne zaman doktora gitmelisin?

Seramidli krem kozmetik bir bakım ürünüdür. Egzama, sedef, rozasea ya da enfeksiyon için tedavinin yerini tutmaz. Hekimin verdiği tedaviyi seramidli kreme başladın diye kesme. Şunlardan biri varsa kremleri değiştirmekle zaman kaybetme:

• Haftalarca geçmeyen kaşıntı, çatlak ya da su toplama
• Kabuklanma, sulanma, sıcaklık gibi enfeksiyon belirtileri
• Geniş alana yayılan döküntü ya da uykuyu bozan kaşıntı
• Düzenli nemlendirici kullanımına rağmen birkaç haftada azalmayan kuruluk
• Çocukta egzama ya da belirgin kuruluk

Hamilelik ve emzirmede seramidli ürünlere özgü çalışma az. Bir nemlendirici seçmeden önce parfüm ve etken içeren diğer içeriklere de bakıp hekimine danışmak iyi olur.