Shea Yağı Nedir, Ne İşe Yarar? Özellikleri ve Gözenek Konusu

Shea ağacının bugünkü botanik adı Vitellaria paradoxa, ama içerik listelerinde onu eski adıyla, Butyrospermum Parkii olarak görürsün. Yağ, Gana ve Burkina Faso gibi ülkelerde toplanan çekirdeklerden çıkarılır. Kremlerde bir emolyen olarak pürüzleri yumuşatır, kalın kıvamı sayesinde de yüzeyde film bırakır. Cilde su eklemez, var olan suyun kaçışını sınırlamaya çalışır. Bu yüzden nemli cilde sürmek, kuru cilde sürmekten daha mantıklıdır.

Shea yağının içinde ne var, neden katı durur?

Sıvı yağlardan farkı, stearik asit gibi doymuş yağ asitlerinin yüksek payıdır. Bu yağ asitleri oda sıcaklığında katı kalır, sürdüğünde ise vücut ısısıyla yumuşar. Örnek bir ölçümde dağılım şöyle:

Oranlar ağaca ve üretim yöntemine göre değişir. Shea'yı öne çıkaran bileşenlerden triterpen esterleri çekirdekte en çok %3,6 kadar ölçülmüş. İltihap karşıtı etki de büyük ölçüde makrofaj kültürlerinden geliyor. Hücre kabında görülen sonuç, ciltte aynı sonucu vereceği anlamına gelmez.

Kuru ciltte ve egzamada hangi veriler var?

Kalın yağların yüzey filmi oluşturması bilinen bir özellik, o yüzden kuruluğu azaltması beklenen bir şey. Yine de saf shea'nın su kaybını ne kadar düşürdüğünü doğrudan ölçen çalışma az. Egzaman varsa onu ilaç yerine koyma, tedaviye hekimin karar verir. Günlük düzen için kuru cilt bakımı yazısına bakabilirsin.

Shea yağı gözenekleri tıkar mı?

Dürüst cevap: Net olarak bilinmiyor. İnternette dolaşan 0-5 arası gözenek tıkama puanları eski tavşan kulağı testlerine dayanır. Tavşan kulağı insan yüzü gibi davranmaz, test daha çok tahrişi yakalıyor olabilir ve bitmiş ürünün sonucunu söylemez. Gözenek tıkamaz iddiası için kabul görmüş standart bir test de yok. Shea'yı insan yüzünde sınayan iyi bir çalışma bilmiyoruz, bu yüzden "tıkar" da "tıkamaz" da fazla iddialı kalır.

Sivilceye yatkınsan saf shea'yı tüm yüze sürmek yerine küçük bir bölgede başla. Komedon oluşumu birkaç hafta sürebilir, ilk günlerin temiz geçmesi sonucu belirlemez. Karma ya da yağlı ciltte sorun çıkarsa shea'yı dirsek, topuk ve el gibi kuru bölgelerde tutmak daha rahat bir yoldur.

Ham shea mı, rafine shea mı?

"Ham daha iyidir" cümlesi yarım doğrudur. Rafinasyon gerçekten tokoferol, sterol ve fenol miktarını düşürüyor, ama ham yağın kalitesi de partiden partiye çok oynuyor. Burkina Faso'dan 37 geleneksel örneğin incelendiği, henüz ön baskı aşamasındaki bir analizde aralıklar çok genişti:

Yani ham yağ daha çok yan bileşen taşıyabilir, ama bozulmuş bir parti de olabilir. Ekşimiş ya da acılaşmış kokan yağı cilde sürme, serin yerde ağzı kapalı sakla.

Güneşten korur mu, alerji yapar mı?

• Güneş: Laboratuvarda shea'nın ışık soğurma tepesi 280 nm civarında, yani UVB'nin alt sınırında ölçülmüş. Bu, onu güneş koruyucu yapmaz. Dışarı çıkarken geniş spektrumlu, en az SPF 30 bir ürün sür, 2 saatte bir ve terleme ya da yüzme sonrası yenile.
• Kuruyemiş alerjisi: Bir laboratuvar çalışmasında shea yağında IgE antikorlarını bağlayan çözünür protein saptanmadı. Güven verici ama tek bir çalışma. Ciddi kuruyemiş alerjin varsa hekimine sor.
• Yeni doğan ve açık yara: Göbek güdüğüne shea sürülen 10 günlük bir bebekte göbek enfeksiyonu ve kanda bakteri görülen bir vaka yayımlandı. Steril olmayan yağı bebeğin göbeğine ya da açık yaraya sürme.
• Deneme: Yeni bir ürünü kol içine ya da dirsek kıvrımına günde iki kez, 7-10 gün sürerek sına. Kızarıklık ya da kaşıntı çıkarsa bırak.