Retinol gebruiken: stap voor stap voor beginners

Hoe gebruik je retinol: 's avonds, op een schone en droge huid, een erwtgrote hoeveelheid, beginnend met twee avonden per week. Wacht na het wassen van je gezicht 20-30 minuten, breng een dunne laag aan, smeer er een vochtinbrengende crème overheen en gebruik 's ochtends een zonnebrandcrème met breed spectrum en minimaal SPF 30. Verhoog de frequentie naarmate je huid went. Als je zwanger bent, zwanger wilt worden of borstvoeding geeft, gebruik dan geen retinoïden en raadpleeg je arts.

Voor je begint: is retinol geschikt voor jou?

Retinol is een afgeleide van vitamine A. Het versnelt de celvernieuwing, helpt ophoping die poriën verstopt te verminderen en kan op termijn collageen ondersteunen. Het geldt als een redelijke keuze bij lichte acne, lichte pigmentvlekken en fijne lijntjes. Maar het is niet voor elke huid de eerste keuze.

Als je niet zeker weet welk huidtype je hebt, is een huidanalyse een goed begin. Voor de basiskenmerken van retinol kun je ook de inhoudspagina bekijken.

Hoe gebruik je retinol? De eerste avond stap voor stap

1. Test eerst op je arm. Breng het nieuwe product aan op de binnenkant van je arm of in je elleboogholte, twee keer per dag, gedurende 7-10 dagen. Bij roodheid, jeuk of zwelling niet gebruiken. Deze test is bedoeld om allergie op te sporen en laat de droogheid die in de eerste weken op het gezicht kan optreden niet volledig zien.
2. Was je gezicht zachtjes. Droog af zonder te wrijven. Voor de keuze van reiniger en watertemperatuur, bekijk de gids voor gezichtsreiniging.
3. Wacht 20-30 minuten. Retinoïde die op vochtige huid wordt aangebracht kan irritatie vergroten. Plan het als een van de laatste handelingen voor het slapengaan, dan gebeurt het wachten vanzelf.
4. Neem zo veel als een erwt. Verdeel het met je vingertop over het gezicht, en smeer het uit over wangen en kin. Meer geeft geen sneller resultaat, alleen meer irritatie.
5. Blijf uit de buurt van gevoelige gebieden. Rond de ogen, de mondhoeken en de neusvleugels raken makkelijk geïrriteerd.
6. Breng een crème aan. Kies een product dat de poriën niet verstopt.
7. Gebruik 's ochtends zonnebrandcrème. Retinol maakt de huid gevoeliger voor de zon. Gebruik een zonnebrandcrème met breed spectrum en minimaal SPF 30 en breng deze elke 2 uur opnieuw aan, en na transpireren of zwemmen. Hoeveelheid en techniek worden uitgelegd in het artikel over zonnebrandcrème aanbrengen.

Voorbeeldschema voor de eerste 12 weken

Er is geen enkel schema waarover iedereen het eens is voor de startfrequentie. Aanbevolen aantallen lopen uiteen van één of twee avonden per week tot een avond om de andere dag. De onderstaande tabel is een startpunt, afgeleid van het voorzichtige uiteinde van dit bereik, en is geen gemeten protocol.

De regel om te stoppen is simpel: als schilferen, prikken of branden toeneemt, pauzeer dan een paar nachten en ga dan terug naar de vorige frequentie. Het frequentie te snel verhogen is de fout die het proces het meest vertraagt, want als de huid geïrriteerd raakt, moet je helemaal opnieuw beginnen.

Werkt de sandwichmethode echt?

Bij de sandwichmethode wordt retinol tussen lagen crème geplaatst. Er zijn twee soorten: de "open sandwich", waarbij de crème alleen vóór of alleen ná de retinol wordt aangebracht, en de "volledige sandwich", waarbij de crème zowel vóór als ná wordt aangebracht. Hoewel er op sociale media veel over wordt gezegd, is het bewijs zwakker dan verwacht.

• Effectkant: In een laboratoriumstudie met menselijke huidmonsters verminderde een open sandwich de biologische werkzaamheid van de retinoïde niet, terwijl een volledige sandwich deze ongeveer 3 keer verlaagde. Maar de studie betrof weefsel van één donor, duurde 48 uur, werd gesponsord door het producerende bedrijf en werd als congresposter gepresenteerd. We weten niet of hetzelfde verschil in echt gebruik optreedt.
• Irritatiekant: Dezelfde studie heeft irritatie niet gemeten. Er is klinische data dat een verzorgende crème de retinoïde-periode makkelijker maakt: in een gepaard, dubbelblind onderzoek bij huid die beschadigd is door zon, gaf een barrièreondersteunende crème die vóór tretinoïne werd gestart en daarna werd voortgezet, een gemakkelijkere startperiode. Maar er is geen klinische studie die direct vergelijkt of de crème vóór of na moet worden aangebracht.

Het praktische resultaat hieruit: bij normale huid is een vochtinbrengende crème na retinol voldoende. Als je droog bent, kun je, zoals in het artikel over de routinevolgorde, eerst een lichte crème aanbrengen en 20-30 minuten later retinol gebruiken. De volledige sandwichmethode kun je zien als een overgangsstap van een paar weken voor droge en gevoelige huid. Houd er ook rekening mee dat het effect hierdoor kan afnemen.

Welke bijwerking is normaal en welke is een stopsignaal?

In de eerste weken komen lichte droogte, schilfering en roodheid vaak voor en nemen ze meestal af naarmate de huid went. In een langdurige vergelijkende studie veroorzaakte retinol duidelijk minder irritatie dan voorgeschreven retinoïnezuur, en bij retinoïnezuur was de meest intense periode de eerste vier weken.

Het verschil tussen retinol, retinal en receptplichtig retinoïde

"Retinoïde" is de algemene naam voor alle vitamine A-derivaten. Retinol wordt in de huid in twee stappen omgezet in de werkzame vorm, retinoïnezuur. Daarom is het milder dan receptplichtige retinoïden, maar ook trager.

• Retinylpalmitaat en retinylacetaat: Estervormen van retinol. Je ziet ze op etiketten, in de Europese maximumgrens worden deze ook meegerekend.
• Retinol: Wordt gebruikt in cosmetische producten. In producten zijn percentages gemeld die kunnen variëren tussen %0,0015 en %0,3.
• Retinaldehyde (retinal): Het is een stap dichter bij de omzetting, en in een vergelijking is het qua irritatie even laag bevonden als retinol.
• Adapaleen: Een retinoïde dat in sommige landen zonder recept wordt verkocht en bij acne wordt gebruikt. De verkoopvoorwaarden verschillen per land.
• Tretinoïne, tazaroteen, trifaroteen: Behoren tot de geneesmiddelklasse. De sterkte en gebruiksfrequentie bepaalt de arts, het schema hier geldt niet voor deze producten.

Het vermelden van het gehalte op het etiket is niet overal verplicht. Zie je geen percentage, begin dan met het product met de laagste sterkte die je kunt vinden. In de Europese regelgeving geldt voor gezichtsproducten een maximum van %0,3 retinolequivalent en voor bodylotions %0,05 retinolequivalent. Ook moet op deze producten een waarschuwing staan dat ze vitamine A bevatten en dat de dagelijkse inname in overweging moet worden genomen.

Hoe pas je het in een routine met andere factoren?

• Vitamine C: 's Ochtends vitamine C, 's avonds retinol is de makkelijkste oplossing. Voeg nieuwe producten niet tegelijk toe, maar met enkele weken ertussen.
• Glycolzuur en salicylzuur: Combineer ze niet op dezelfde avond. Gebruik ze op verschillende dagen of één in de ochtend en één in de avond. Begin je net, voeg ze dan de eerste weken niet toe.
• Peeling: Niet op dezelfde avond doen.
• Niacinamide en hyaluronzuur: Kunnen helpen de droogheid door retinol in balans te brengen. Dit is een ondersteunend advies, het bewijs hiervoor is beperkt.
• Meerdere retinolproducten: Eén retinolproduct per keer is genoeg. Bevatten je oogcrème en serum allebei retinol, laat dan één van beide weg.

Zwangerschap en borstvoeding: waarom niet gebruiken?

Retinoïden die oraal worden ingenomen kunnen aantoonbaar geboorteafwijkingen veroorzaken. Bij producten die op de huid worden aangebracht is de opname laag, en in een grote Noord-Europese studie werd geen toename van het risico op geboorteafwijkingen gezien. Toch wijzen onderzoekers erop dat dit resultaat het risico mogelijk te laag kan laten lijken, het bewijs is niet definitief. Daarom geldt een voorzichtige aanpak: tijdens zwangerschap en borstvoeding gebruik je geen retinoïde en raadpleeg je je arts.

• Als je net hebt ontdekt dat je zwanger bent: Stop met het product en vertel het bij het eerste bezoek aan je arts. Raak niet in paniek, de hoeveelheid die bij producten die op de huid worden aangebracht in het lichaam terechtkomt, wordt laag geacht.
• Als je zwanger wilt worden: Bespreek met je arts wanneer je moet stoppen.
• Als je een alternatief zoekt: Stap niet zelf over op een product dat als "natuurlijk retinol" wordt verkocht, maar vraag je arts welke optie voor jou geschikt is.

Wanneer zie je resultaat?

Bij de meeste anti-agingproducten duurt het minstens 6 weken voordat je effect ziet, en een duidelijke verandering in rimpels duurt meestal enkele maanden. Ook bij acne kan verbetering enkele maanden duren. In een analyse van zes onderzoeken naar 0,1% retinol (met 237 retinolgebruikers en 234 placebogebruikers) werd het verschil in zonneschadekenmerken vanaf week 4 zichtbaar en hield het aan tot week 12. Let er ook op dat deze analyse door de fabrikant werd gesponsord en alleen vrouwen met licht tot matige zonneschade omvatte.

Wat mag je niet verwachten? Dat diepe rimpels verdwijnen, verslapping herstelt of poriën kleiner worden, wordt niet verwacht. Zie je na enkele maanden regelmatig gebruik geen verandering, ga dan naar de dermatoloog en bespreek of receptplichtige opties geschikt voor je zijn.

Veelgemaakte fouten

• Vanaf de eerste week elke avond gebruiken. Als je irritatie krijgt, ga je weken terug in plaats van sneller vooruit.
• Te veel product gebruiken. Een erwtje is genoeg voor het hele gezicht.
• Direct na het wassen aanbrengen. Vochtige huid kan het branden vergroten, houd een pauze van 20-30 minuten aan.
• Zonnebrandcrème overslaan. Geldt ook op bewolkte dagen en in de winter, zonnebrand ontstaat makkelijker tijdens gebruik van retinol.
• Schilferen zien als werking. Schilferen is niet de maat voor of het product werkt, maar kan een teken zijn dat je te vaak gebruikt.
• Stoppen na enkele weken. De huid kan in de eerste weken slechter lijken. Zonder ernstige irritatie is 12 weken een redelijk startpunt om te beslissen.

Deze uitleg over het gebruik van retinol is uitsluitend bedoeld als algemene informatie; bij zwangerschap, borstvoeding of voorgeschreven retinoïden beslist je arts.