Hoe herken je je haartype? Haarstructuur, dikte en porositeit

Hoe je haartype herkent, is geen kwestie van één label, maar van vier aparte observaties: de vorm van de haarvezel, de dikte van de haarvezel, de haardichtheid en de porositeit. De eerste drie kun je in schoon en droog haar grotendeels zelf zien, in de spiegel en met je vingers. Porositeit is thuis niet goed meetbaar; de geschiedenis van je haar met kleuring, permanent en stylen vertelt meestal meer dan de glazen-waterproef. Of je hoofdhuid vettig wordt, is een aparte vraag en bepaalt je wasritme meer dan je haartype.

Hoe herken je je haartype? Eerst het haar voorbereiden

Stylingproducten en föhn veranderen zowel de krul als het volume. Observeer je haar daarom nadat je het met shampoo hebt gewassen, zonder leave-in product, en terwijl het natuurlijk droogt. Beantwoord daarna de vier onderstaande vragen één voor één.

Deze vier antwoorden staan los van elkaar. Je kunt krullend en fijn haar hebben, maar ook glad en dik haar. Daarom schieten de eenvoudige omschrijvingen "normaal haar" of "droog haar" bij de keuze van je verzorging vaak tekort.

Haarvorm: steil, golvend, krullend, strak gekruld

De krul wordt bepaald door de vorm van het haarzakje waaruit het haar groeit. Krullend haar komt uit gebogen haarzakjes en heeft ovalere doorsneden, terwijl steil haar een ronder doorsnede heeft. Daarom verandert een verzorgingsproduct het krultype niet blijvend; dat doen chemische behandelingen wel.

Het bekendste systeem nummert het haar 1 glad, 2 golvend, 3 krullend en 4 strak gekruld, en met de letters A, B, C geeft het de strakheid van de krul aan. Het is een handig taaltje, maar je moet de grenzen ervan kennen:

• Het is gebaseerd op visuele maatstaven; twee mensen kunnen hetzelfde haar een ander nummer geven.
• Veel van dit soort indelingen zijn in de sector ontwikkeld voor marketingdoeleinden en zijn niet onafhankelijk gevalideerd.
• Op hetzelfde hoofd kunnen meerdere krullen voorkomen. Slapen, nek en kruin kunnen zich verschillend gedragen.
• Houdt geen rekening met dichtheid en porositeit.

Er zijn meer objectieve methodes die haar in acht groepen indelen op basis van de diameter van de krul en het aantal golven en bochten, maar die zijn niet bedoeld voor thuisgebruik. Wat je nodig hebt is niet het nummer, maar dit praktische gevolg: naarmate de krul strakker wordt, verloopt het talg langs de vezel moeilijker over de hoofdhuid, waardoor krullend haar droger aanvoelt dan glad haar en het beter past om minder vaak te wassen. Heb je meerdere krullen op je hoofd, stem de verzorging dan af op het gebied dat de meeste problemen geeft.

Haardikte: fijn haar en schaars haar zijn niet hetzelfde

Dikte is de diameter van één haarvezel. De diameter van menselijk haar wordt ongeveer gegeven in een bereik van 50-100 micrometer. Dat is thuis niet te meten, maar twee eenvoudige methodes geven je een idee:

• Vingertest: Rol een schoon en droog haar tussen duim en wijsvinger. Voel je het nauwelijks, dan is het waarschijnlijk fijn; voel je iets duidelijks, dan is het waarschijnlijk dik.
• Draadvergelijking: Leg een haar naast een naaigaren. Is het duidelijk dunner dan het garen, dan zit je aan de fijne kant.

Dit zijn beide geen metingen, maar schattingen. Toch is de eigen perceptie van de persoon niet betekenisloos: in een onderzoek met 151 vrijwilligers van Europese afkomst bleek dat wie zichzelf als fijnharig omschreef, gemiddeld een kleinere haardiameter, haardichtheid, haarstevigheid en breukbelasting had. Bij fijn en glad haar worden daarom lichtere producten aanbevolen; te veel product maakt het haar snel vettig.

Krul en dikte gaan niet altijd samen. Bij Europese vrijwilligers werd krullender haar dikker gevonden, terwijl bij vezels van Afrikaanse oorsprong de diameter lijkt af te nemen naarmate de krul toeneemt. Kies geen producten op basis van de aanname "krullend betekent dik".

Dichtheid: aantal haren op je hoofd

Dichtheid is de maat voor het aantal haarvezels op de hoofdhuid, niet voor de vezels zelf. In één studie wordt het aantal haarzakjes op het hoofd gegeven als ongeveer 90.000 tot 120.000, afhankelijk van de oorsprong. Omdat je ze niet een voor een kunt tellen, is observeren voldoende:

• Scheid je haar in het midden en kijk in de spiegel. Als de hoofdhuid op het eerste gezicht als een brede lijn zichtbaar is, zit je aan de dunne kant; als het moeilijk te zien is, zit je aan de dikke kant.
• De dikte van een paardenstaart is ook een ruwe aanwijzing, maar wordt beïnvloed door de lengte en de kroes.

De dichtheid bepaalt rechtstreeks hoeveel verzorgingsproduct je nodig hebt. Dik en stevig haar vraagt om meer product; het kan nodig zijn het aan te brengen in secties. Bij dun haar is te veel product snel zichtbaar, dus start je beter met een kleine hoeveelheid.

Hier is een belangrijk onderscheid: dun haar dat je van nature hebt, is een haarkenmerk, terwijl uitdunning die later ontstaat dat niet is. Als je scheiding na verloop van tijd breder wordt of je haarlijn terugwijkt, is dat geen kwestie van haartype maar iets om met een dermatoloog te bespreken.

Porositeitstest: hoe betrouwbaar is de glazentest?

Porositeit (poreusheid) is de hoeveelheid holtes in het haar waarin water en chemicaliën kunnen binnendringen. Bij haar dat nooit chemisch behandeld is, is die laag; bleken, kleuren en chemisch steil maken verhogen die waarde. In een laboratoriummeting bleek het oppervlak van het haar al in de eerste minuut van het bleken bijna drie keer zo groot te worden. In een andere studie werd de gemiddelde porositeit van onbehandeld haar op ongeveer 3 procent gemeten, en van haar dat eerst was gebleekt en daarna met zuur glad was gemaakt op ongeveer 12 procent. Hoge porositeit is dus vaak geen aangeboren type, maar een maat voor schade.

Een populaire methode op internet is een haar in een glas water laten vallen: zinkt het, dan geldt het als hoog poreus; drijft het, dan als laag poreus. Deze test is zeer gevoelig voor misleiding:

• Haarvezel is op zichzelf zwaarder dan water. Wat hem op het wateroppervlak houdt, is de oppervlaktespanning, niet de toestand van de poriën.
• Olie- en productresten op het haar veranderen het resultaat. Een verzorgd of vettig haar kan drijven, ook als het poreus is.
• Een haar met een beschadigd oppervlak wordt sneller nat en kan zinken, terwijl dit geen meting van de porositeit is maar van het oppervlak.
• Ook de tijd dat je het haar in het glas laat, kan het resultaat veranderen.

In laboratoria wordt porositeit gemeten aan de hand van gasopname, kleuropname of de snelheid waarmee het haar in een bepaalde oplossing oplost. Er is nauwelijks een degelijke studie die aantoont dat de glazentest met deze metingen overeenkomt. Je kunt hem dus als een leuk experiment zien, maar baseer je productkeuze er niet op.

Dit zijn de vragen die thuis echt iets opleveren:

• Is het haar de laatste jaren gebleekt, of heeft het een permanente kleuring of chemisch steil maken gehad? Zo ja, ga er dan van uit dat het behandelde deel hoog poreus is.
• Zijn de punten anders dan de haarwortels? Op dezelfde haarvezel zijn de punt en de wortel niet hetzelfde. Haar groeit ongeveer 1 cm per maand, dus de punt van 30 cm haar heeft al meer dan twee jaar zon, wrijving en behandelingen meegemaakt.
• Neemt de kleur sneller en donkerder op dan verwacht? Hoe meer de cuticulaschubben omhoogstaan, hoe makkelijker de kleur erin trekt. Dit is een aanwijzing, geen bewijs.

De hoofdhuid is een aparte vraag: vettig of droog?

Haartype heeft te maken met het haar zelf, vet met de hoofdhuid. Een haar met zeer droge punten kan aan de wortels tegelijk vettig zijn. Als ruwe maatstaf kun je na het wassen tellen na hoeveel dagen de wortels net vettig genoeg zijn om je te storen. Worden ze al op één dag vettig, dan hoort je hoofdhuid bij de vettige kant; blijft het enkele dagen goed, dan is het gemiddeld; houdt het een week stand, dan kan de talgproductie als laag worden beschouwd.

Vervelling betekent echter niet vanzelf "droge hoofdhuid". Je haar niet vaak genoeg wassen, of crème en olie gebruiken die niet bij je haartype passen, kan ook bijdragen aan vervelling. Blijft de vervelling aanhouden, dan is het verstandiger om een dermatoloog te raadplegen voordat je je cosmeticaproduct wisselt.

Het resultaat omzetten naar verzorging

Waarneming is alleen nuttig als ze tot een beslissing leidt. De onderstaande tabel is een startpunt, samengesteld uit algemene adviezen; pas hem aan op basis van hoe snel je hoofdhuid vet wordt. Voor de volgorde van de stappen kun je terecht bij de haarverzorgingsroutine, en voor productsoorten bij de pagina haarverzorging.

Welk haartype je ook hebt, te veel hitte kan schade aanrichten. Gebruik je warmte-apparaten, controleer dan de instellingen en de frequentie aan de hand van de gids voor hittebescherming. Het haartype maakt hierop geen uitzondering.

Verandert het haartype na verloop van tijd?

Ja, het kan veranderen, dus blijf niet blind vasthouden aan het antwoord dat je een paar jaar geleden gaf.

• Leeftijd: Naarmate je ouder wordt, werken de talgklieren minder. Na de menopauze daalt het androgeenniveau, waardoor de talgproductie ook afneemt; minder vaak wassen kan dan geschikter worden.
• Chemische behandeling: Permanent, kleuring en steil maken verhogen de porositeit en kunnen de krul veranderen. Tot het behandelde deel is afgeknipt, bestaan er twee verschillende structuren naast elkaar in je haar.
• Lengte: Naarmate het haar langer wordt, verouderen de punten. Haar dat kort geknipt geen problemen geeft, kan bij lang haar droog aanvoelen aan de punten.

Als je haar in korte tijd duidelijk dunner is geworden, in plukken uitvalt of een kale plek heeft gekregen, beschouw dit dan niet als een haartypeverandering. Bij grote verliezen die binnen één of twee dagen ontstaan, moet je meteen naar een dermatoloog; bij langzamer verdunning moet je ook niet te lang wachten.