Sink nədir, dəridə nə işə yarayır?

Sinkin dəriyə faydası etiketdə hansı sinkin yazılmasından asılı olaraq dəyişir: Sink oksid günəş filtridir, sink PCA və oxşar duzlar isə yağlanma və sızanaq məhsullarında istifadə olunur. Ən güclü məlumat sink oksidin UVA və UVB-yə qarşı qorumasıdır. Sink PCA-nın sebumu azaltdığı iddiası geniş yayılıb, amma sübutu zəifdir. Sızanaq məlumatlarının çoxu da kiçik tədqiqatlardan və ya ağızdan qəbul edilən sinkdən gəlir. Buna görə "tərkibində sink var" ifadəsi təkbaşına bir şey demir.

Etiketdə hansı sink yazılıb?

Eyni metalı daşısalar da bu tərkiblər fərqli işlər görür. Əvvəl adını oxu, sonra iddianı qiymətləndir.

Ən çox qarışdırılan cüt sink oksid və PCA-dır. Sink oksid suda həll olunmayan, ağ mineral tozdur və dərinin üst təbəqəsində qalaraq işləyir. PCA isə pirolidon karboksilik turşu deməkdir, dərinin öz nəm saxlayıcı komponentlərindən biridir. Sink PCA bu molekulun suda həll olunan duzudur. Serumdakı sink PCA günəşdən qorumur, günəş kremindəki sink oksidin də sebumu azaltdığını fərz edə bilməzsən.

Sink oksid: Günəş filtri kimi nə təmin edir?

Sink oksid həm UVB, həm də UVA diapazonunu əhatə edən mineral filtrdir. Titan dioksid UVB tərəfində, sink oksid UVA tərəfində daha effektivdir. Uzun dalğalı UVA-da (340-380 nm) titan dioksidə üstün olduğu bildirilir. Buna görə iki mineral bir çox məhsulda birlikdə istifadə olunur. Avropada UV filtri kimi ən çox 25%-ə qədər icazəlidir.

• Ağ iz: Hissəciklər kiçildikcə görünüş yaxşılaşır. Amma nano ölçüyə enmək UVA və UVB qorunması arasındakı balansı dəyişdirə bilər. Buna görə tərkib adına deyil, məhsulun "geniş spektrli" olmasına və ən azı SPF 30 olmasına bax. Tünd tonlu dərilərdə iz daha aydın görünür, rəngli mineral məhsullar bunu gizlətməyə kömək edə bilər.
• Nano forma: Tədqiqatların çoxu hissəciyin canlı dəri təbəqələrinə keçmədiyi fikrindədir. İnsan dərisi nümunələri ilə aparılan laboratoriya tədqiqatında baryeri pozulmuş dəridə həll olunmuş sink miqdarı əhəmiyyətli dərəcədə artmışdır, amma bu nano hissəcik şəklində deyil, həll olunmuş sink formasında idi. Bu vəziyyətin klinik mənası hələ aydınlaşmayıb.
• Sprey: Tənəffüs yolu ilə alındıqda ağciyərdə iltihab göstərən tədqiqatlar səbəbindən nəfəs alına bilən məhsullar ayrıca narahatlıq mövzusudur. Mineral filtrli spreyi birbaşa üzə sıxma.
• Yenilənmə: Mineral filtr də silinir və tərlə azalır. 2 saatdan bir və tərləmə və ya üzgüçülükdən sonra yenilə. Düzgün miqdar üçün günəş kremi sürmək yazısına göz at.

Nəmləndiricidə və ya fondötendə sink oksid görmək onu günəş kremi etmir, çünki bu maddə rəng vermək üçün də istifadə olunur və siyahıda CI 77947 kodu ilə yazıla bilər. Etiketdə SPF dəyəri və geniş spektr ifadəsi yoxdursa qorunma fərz etmə. Filtr növlərinin müqayisəsi mineral və kimyəvi günəş kremi yazısında izah olunur.

Sink PCA həqiqətən sebumu azaldırmı?

Qısa cavab: Azalda bilər, amma nə qədər azaltdığını əminliklə deyə bilmirik. Bu iddianın dayaqları belədir:

• Mexanizm: Sinkin sebum istehsalında rol oynayan 5-alfa redüktaz fermentinə təsir edə bildiyi iddia olunur. Bu məlumat əsasən laboratoriya tədqiqatlarına əsaslanır.
• Ümumi sink məlumatı: Sink və sızanaq üzərində sistematik bir icmal, həm ağızdan, həm də sürülən forma üçün sübutu "məhdud və ya ziddiyyətli" kimi qiymətləndirmiş və sebum azalmasını yalnız "mümkün" kimi qeyd etmişdir.
• Qarışıq formul problemi: Sebum azalması göstərən çift kor tədqiqatlardan biri antibiotik və sinki birlikdə ehtiva edən formulla aparılmışdır. Burada sinkin payı ayrıla bilmir.
• Sink PCA-ya xas rəqəmlər: Dövranda olan faizləri müstəqil və böyük bir tədqiqatla təsdiq edə bilmədik, buna görə burada rəqəm vermirik.

Praktikada parlama üçün sink PCA-lı yüngül bir məhsulu sınaya bilərsən, zərəri adətən az olur. Bir neçə həftə sonra parlamada fərq yoxdursa məhsulu daha çox öyrənilmiş seçimlərlə dəyişmək məntiqlidir. Niacinamide və sadə bir təmizlik düzəni bu seçimlərin başında gəlir. Yağlanmanı azaldan gündəlik düzən üçün yağlı dəri qulluğu yazısına baxa bilərsən.

Sızanaqda sink: Tədqiqatlar nə göstərir?

Sinkin sızanaqdakı məlumatı istifadə olunan formadan asılı olaraq dəyişir. Reseptli kombinasiyalarda faiz təyin etmək həkimin işidir, aşağıdakı cədvəl yalnız sübutun ölçüsünü göstərir.

Yeni bir icmal da sürülən sink üçün cədvəli eyni formada ümumiləşdirir: Tədqiqatlar kiçik, qısa, əksəriyyəti kor deyil, formullar bir-birinə oxşamır, ən uyğun faiz qeyri-müəyyəndir. Yəni sink sızanaqda ilk müraciət ediləcək aktiv deyil. Daha çox öyrənilmiş seçimlərdən biri üçün salisil turşusu yazısına, səbəblər üçün sızanaq niyə çıxır yazısına baxa bilərsən. Ağrılı, dərin və ya iz buraxan sızanaqda məhsul sınamağa davam etmək əvəzinə dermatoloqa görün.

Döşəkçə qıcıqlanması və sakitləşdirici məlhəmlərdə sink oksid

Sink oksidli məlhəmlər döşəkçə qıcıqlanmasında illərdir istifadə olunur. Bir icmalda kortizonlu kremlər qədər güclü olmadığı, amma sakitləşdirici və qaşınma azaldıcı kimi faydalı olduğu bildirilir. Kalamin losyonda da sink oksid və ya sink karbonat var. Təhlükəsizlik profili yaxşı qəbul olunur.

• Körpə döşəkçə qıcıqlanması: Bir neçə gündə keçmirsə, kabarcıq və ya açıq yara varsa, körpənin qızdırması müşayiət edirsə uşaq həkiminə müraciət et.
• Xroniki yara: Baldır yaralarında istifadə bildirilsə də bunu tövsiyə etmək üçün kifayət qədər sübut yoxdur. Bu cür yaralar həkim nəzarəti tələb edir.
• Üz: Döşəkçə məlhəmləri üz üçün nəzərdə tutulmayıb, çox yoğundur. Sızanağın üzərinə sürməyin faydasını göstərən güclü məlumat da yoxdur.

Qarışdırılmaması lazım olan iki məsələ

Sink piriton

Pərçəm şampunlarında illərlə istifadə olunan bu tərkib saç dərisi üçün tədqiq edilmişdir. Avropa İttifaqında reproduktiv toksiklik təsnifatı səbəbindən 1 Mart 2022-dən etibarən kosmetikada qadağan edildi. Başqa ölkələrdə hələ də satılır ola bilər. Etiketdə görsən, yaşadığın ölkədəki vəziyyəti və pərçəm üçün uyğun seçimi əczaçına soruş.

Ağızdan sink

Qida əlavəsi, dəriyə sürülən məhsuldan tamamilə fərqli bir mövzudur. Yüksək dozada sink orqanizmin mis udmasını azaldır, bu da qansızlığa və sümük zəifləməsinə gətirib çıxara bilər. Sızanaq üçün əlavə düşünürsənsə əvvəl həkiminə danış. Dozanı və müddəti müayinədən sonra həkim təyin edir, özbaşına başlama.

Sinkin dəri faydaları üçün hansı məhsula baxmalısan?

Sink haqqında tez-tez verilən üç sual

Sink oksid məsamələri tıxayırmı?

Sink oksidin özünün məsamə tıxadığını göstərən güclü məlumat yoxdur. Problem çox vaxt formulun yağlı əsasından qaynaqlana bilər. Sızanağa meyllisənsə yüngül toxumalı, parfümsüz mineral məhsul seç və "məsamə tıxamayan (non-comedogenic)" ifadəsinə tək başına güvənmə.

Sink PCA və niacinamide birlikdə istifadə olunurmu?

Bəli, bir çox serumda artıq birlikdə olurlar. Sızanaqda 140 nəfərlik bir tədqiqatda reseptli adapalenə sink və niacinamide əlavə edilməsi 6 həftədə iltihabsız sızanağı daha çox azaltmış, yan təsirlər artmamışdır. Amma bu qarışıq reseptli məhsulla aparılmışdır. Yalnız kosmetik serumla eyni nəticəni gözləməməlisən.

Sink məsamələri kiçildirmi?

Məsamə ölçüsünü daimi olaraq kiçiltdiyini göstərən tədqiqat yoxdur. Yağlanma azalarsa məsamələr daha az bəlli ola bilər, amma bu görünüşlə bağlı müvəqqəti dəyişiklikdir.

Diqqət ediləcək məsələlər

• Yeni məhsulu sına: Sink sulfatlı məhlullar xüsusilə qıcıqlandıra bilər. Qolun içində və ya dirsək qıvrımında 7-10 gün ərzində gündə iki dəfə sına.
• Baryer pozuqdursa ehtiyatlı ol: Yara, şiddətli ekzema və ya soyulmuş dərinin üzərinə yeni aktiv sürmə, əvvəl dərinin bərpasını gözlə.
• Bir neçə aktivi üst-üstə sürmə: Sink ümumiyyətlə yüngül sayılır, amma turşu və retinol olan rutində quruluq başqa addımlardan gələ bilər. Məhsulu tək-tək əlavə et, reaksiya olarsa mənbəyini yalnız belə anlayarsan.
• Hamiləlik və əmizdirmə: Məhsul qərarını həkimindən soruş, qida əlavəsi istifadə edirsənsə mütləq bildir.
• Ləkə və ya xalın dəyişirsə: Forması, rəngi və ya sərhədi dəyişən ləkədə məhsul dəyişmək əvəzinə müayinə ol.